PPRC hattında sızdıran ek yerlerinin önemli bir kısmının nedeni kaynak değil, kaynaktan önceki iki işlemdir: kesim ve ölçü. Eksene dik olmayan bir kesim, en doğru sıcaklıkta yapılan kaynağı bile yarım bırakır. Aynı şekilde boruya diş açmaya çalışmak, PP-R'nin hiç tasarlanmadığı bir işi denemek anlamına gelir. Bu rehber kesim araçlarını, ölçü alma mantığını, dişli geçişin doğru yolunu ve askı kurgusunu bir arada anlatıyor.
Kısa Cevap
PPRC boru, eksene tam dik olacak şekilde PPRC makasıyla kesilir; makasın çap sınırının üzerindeki ölçülerde giyotin makas veya ince dişli testere ve gönye kullanılır, kesim sonrası iç ve dış çapak alınır. Kesme diski veya taşlama kullanılmaz. PP-R boruya diş açılmaz ve yiv açılmaz; dişli geçiş gereken yerde iç veya dış dişli rakor, altı köşe pirinç yuvalı parçalar kullanılır. Kelepçe boru dış çapına göre seçilir; sıcak hatta askı aralığı sıklaştırılır ve genleşme için hatta yön değişimi bırakılır.
Bu Yazıda Neler Var?
- Kesimin neden eksene dik olmak zorunda olduğu
- Kesim araçları tablosu ve hangi çapta hangisinin kullanıldığı
- PPRC makasının doğru kullanımı, 4 adım
- Ölçü alma: eksenden eksene hesap ve dalma payı
- Diş açma sorusunun cevabı ve dişli geçiş parçaları
- Kelepçe seçimi, sıcak ve soğuk hatta askı aralığı
- Isıl genleşme, 6 sık hata ve montaj öncesi kontrol listesi
Kesim Neden Eksene Dik Olmalı?
Füzyon kaynağında birleşme, borunun dış yüzeyi ile ek parçanın iç yüzeyi arasındaki tam yüzey temasıyla kurulur. Eğik kesilmiş bir boru, ek parçanın içine girdiğinde temas alanının bir bölümü boşta kalır. Kaynak dışarıdan tamamlanmış görünür, ancak taşıyıcı yüzey eksiktir ve hat basınca alındığında zayıf noktadan sızma başlar.
Kesme diski ve taşlama kullanılmaz
Yüksek devirli disk, kesim noktasında malzemeyi eritir. Eriyen kenar soğuduğunda düzgün olmayan bir yüzey ve içeri yapışmış çapak bırakır; ikisi de kaynak yüzeyini bozar. PP-R kesiminde ısı üretmeyen araçlar kullanılır.
Hangi Araçla Kesilir?
| Araç | Uygun olduğu durum | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| PPRC makası (çene tipi) | Küçük ve orta çaplarda günlük kesim | Çene keskinliği; körelmiş çene keserken ezer |
| Kollu giyotin makas | Makasın zorlandığı büyük çaplar | Boru çeneye tam dik oturmalı |
| İnce dişli testere + gönye | Makas sınırının üzerindeki çaplar | Kesim sonrası iç ve dış çapak mutlaka alınır |
| Döner bıçaklı boru kesme aparatı | Dar alanda ve dik kesim gerektiğinde | Bıçak baskısı kademeli artırılır |
| Kesme diski, taşlama | Kullanılmaz | Malzemeyi eritir, kaynak yüzeyini bozar |
| Serbest elle demir testeresi | Kullanılmaz | Dik kesim garanti edilemez |
PPRC Boru Makası Nasıl Kullanılır?
Çeneyi kontrol edin
Körelmiş veya çentikli çene, boruyu keserken ezer ve kesit ovalleşir. Ovalleşen uç, ek parçanın içine eşit oturmaz.
Boruyu dik oturtun
Boru, çene yatağına eksenine dik gelecek şekilde yerleştirilir. Yatağa yatık giren boru daima eğik kesilir.
Tek hamlede kapatın
Kesim aralıklı ve zorlayarak yapıldığında kesit basamaklanır. Kolun tek hareketle kapatılması düzgün yüzey verir.
Çapağı alın
İç ve dış kenarda kalan çapak, kaynak sırasında ek parçanın içine sürüklenir ve boğazı daraltır. Kesim sonrası temizlenir.
Kesilen hattı birleştiren parçalar
Parça seçimi boru dış çapına göre yapılır.
Ölçü Nasıl Alınır?
Tesisatta ölçü, çoğu zaman iki ek parçanın ekseni arasında verilir. Kesilecek boru boyu ise eksen aralığından ek parçaların boru dışında kalan boyları çıkarılarak, ardından her iki uç için dalma derinliği eklenerek bulunur. Dalma derinliği çapa göre değişir ve kaynak makinesinin o çaptaki ağzından ölçülür. Ölçü alındıktan sonra dalma sınırının boru üzerine kalemle işaretlenmesi, kaynak anında gereğinden derin itmeyi de engeller.
Ölçüden kaynağa
- Eksen aralığı ölçülür
- Ek parça payları düşülür
- İki uç için dalma payı eklenir
- Boru dik kesilir
- Çapak alınır
- Dalma sınırı işaretlenir
- Kaynak yapılır
PPRC Boruya Diş Açılır mı?
Açılmaz. PP-R'nin cidarı, üzerine diş açılacak kalınlıkta ve sertlikte tasarlanmamıştır; kesilen her diş cidarı zayıflatır ve sızdırmaz bir yüzey oluşturmaz. Bu yüzden "PPRC boru diş açma aparatı" veya "yiv açma aparatı" arayışı, aslında yanlış bir varsayımdan doğar. Vana, sayaç, kombi ve batarya gibi dişli bağlantı gerektiren her noktada, boruya kaynaklanan ve içinde metal yuva bulunan dişli geçiş parçaları kullanılır.
Doğru yol: dişli geçiş parçası
Boru tarafı kaynakla, cihaz tarafı dişle bağlanır. Metal yuva dişi taşır, plastik gövde kaynağı taşır.
- İç ve dış dişli rakor
- Altı köşe yuvalı parçalar
- Oynar başlıklı rakor
Yanlış: boruya diş açmak
Cidar incelir, diş dolgusu tutmaz ve bağlantı basınç altında açılır. Geçici olarak bile güvenilir değildir.
- Zayıflayan cidar
- Sızdırmayan diş
- Basınçta açılan bağlantı
Dikkat: aşırı sıkma
Metal yuvalı parçada fazla tork, plastik gövdeyi zorlar. Sızdırmazlık torkla değil, doğru dolgu malzemesiyle sağlanır.
- Kontrollü sıkma
- Uygun diş dolgusu
- Gövdeyi zorlamamak
Dişli geçiş parçaları
Cihaz ve armatür bağlantılarında boruya diş açmak yerine bu parçalar kullanılır.
PPRC İç Dişli Rakor
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Dış Dişli Rakor
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Altı Köşe İç Dişli Rakor
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Altı Köşe Dış Dişli Rakor
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC İç Dişli Dirsek
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Dış Dişli Dirsek
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC İç dişli Te
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Dış Dişli Te
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Ek Parçalar
Hattı yerinde tutan kalem
PPRC kelepçe, boruyu güzergâhında tutan ve sarkmayı engelleyen parçadır; seçimi boru dış çapına göre yapılır. Sıcak su ve ısıtma hatlarında boru sıcaklıkla birlikte uzadığı için kelepçe kurgusu iki farklı görev üstlenir: bazı noktalar hattı sabitler, bazıları borunun kelepçe içinde kaymasına izin verir. Yan yana giden iki hat için çiftli kelepçe kullanıldığında hem güzergâh düzeni korunur hem montaj süresi kısalır.
Kelepçe ve Askı Aralığı Nasıl Belirlenir?
PP-R, metal borulara göre daha esnektir ve sıcaklık arttıkça bu esneklik belirginleşir. Yeterince desteklenmeyen bir sıcak su hattı, birkaç ısınma soğuma çevrimi sonunda askılar arasında gözle görülür biçimde sarkar. Bu yüzden askı aralığı hattın taşıdığı akışkanın sıcaklığına ve boru çapına göre belirlenir; ince çaplı sıcak hat, kalın çaplı soğuk hattan daha sık desteklenir.
| Özellik | Soğuk su hattı | Sıcak su ve ısıtma hattı |
|---|---|---|
| Askı aralığı | Daha geniş bırakılabilir | Sıklaştırılır |
| Kelepçe görevi | Ağırlıkla hattı yerinde tutmak | Sabit nokta ve kayar nokta ayrımı yapmak |
| Genleşme | İhmal edilebilir düzeyde | Hatta bırakılan yön değişimleriyle karşılanır |
| Boru tercihi | Düz boru yeterli | Kompozit yapı genleşmeyi azaltır |
| Belirti | Sorun görünmez | Yetersiz askıda sarkma ve askıda zorlanma |
Sabit noktalar hattı tutar, kayar noktalar borunun uzamasına izin verir; ikisi karışırsa boru askıyı zorlar.
Isıl Genleşme Nerede Karşılanır?
Sıcak hatta boru uzar ve bu uzama bir yerde soğurulmak zorundadır. Uzun ve düz bir güzergâhta soğurulacak yer yoksa kuvvet doğrudan ek parçalara ve askılara biner.
- Uzun düz hatlarda uzamayı karşılayacak yön değişimleri planlanır; hat baştan sona tek doğru üzerinde çekilmez.
- Sabit nokta ile kayar nokta kurgusu güzergâh çizilirken belirlenir, montaj sırasında doğaçlanmaz.
- Kompozit boru, aynı hatta ısıl genleşmeyi belirgin biçimde azaltır.
- Başka bir hattın üzerinden geçilmesi gereken noktalarda atlama kavisi kullanılır; boru zorlanarak bükülmez.
Kesim ve Montajda 6 Hata
Eğik kesim
Kaynak yüzeyinin bir bölümü boşta kalır. Hat basınca alındığında ilk sızan ekler bunlardır.
Körelmiş makas çenesi
Kesmek yerine ezen çene, boru ucunu ovalleştirir ve ek parçaya eşit oturmayan bir yüzey bırakır.
Çapağın alınmaması
İçeride kalan çapak kaynak sırasında sürüklenir ve boğazı daraltır; ilk günden düşük debinin sık nedenidir.
Ölçüde dalma payının unutulması
Tam boyunda hazırlanan parça, ek parçalara oturduğunda hattı zorlar ve montaj gerilmeli tamamlanır.
Boruya diş açmaya çalışmak
Cidar zayıflar, bağlantı sızdırır. Dişli geçiş yalnızca metal yuvalı parçalarla kurulur.
Askı aralığının sıcak hatta seyrek bırakılması
Sarkma ve askıda zorlanma birlikte gelir; ek yerlerine binen kuvvet zamanla artar.
Kesme ve Kaynak Öncesi Kontrol
- Kesim aracı çapa uygun, çene keskinliği kontrol edildi
- Kesimler eksene dik, iç ve dış çapak alındı
- Dalma derinliği boru üzerine işaretlendi
- Dişli bağlantı noktalarında geçiş parçası tipi belirlendi
- Kelepçe ölçüsü boru dış çapına göre seçildi
- Sabit nokta ve kayar nokta kurgusu güzergâh planında işaretlendi
- Kesim taşlama veya kesme diskiyle yapıldı
- Cihaz bağlantısı için boruya diş açılmaya çalışıldı
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden PPRC boru, ek parça, dişli geçiş kalemleri ve kelepçeleri tek listede tedarik eder. Montaj listesinin boru, rakor ve askı kalemlerinin aynı sevkiyatta çıkması, sahada eksik parça nedeniyle duran hatları önler. Tesisat kalemleri kutulu ve paletli sevk edilir; Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli dahil Türkiye geneline teslimat yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Üstyapı › PPRC Borular ve Ek Parçalar
- Malzeme
- PP-R
- Çap aralığı
- Ø20 mm – Ø160 mm
- Basınç sınıfı
- PN20 · PN25
- Standart
- TS EN ISO 15874
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
Hangi hatta kaç mm boru gerektiğine bakın
Kesim ve montaj kararlarından önce çap kırılımının doğru olması gerekir. Hangi hatta hangi çapın seçildiğini ayrı rehberde tablolaştırdık.
PPRC Çap ve Ölçü RehberiSıkça Sorulan Sorular
PPRC boru nasıl kesilir?+
Eksene tam dik olacak şekilde PPRC makasıyla kesilir. Makasın zorlandığı çaplarda kollu giyotin makas ya da ince dişli testere ve gönye kullanılır; her iki durumda da kesim sonrası iç ve dış çapak alınır.
PPRC boru makası nasıl kullanılır?+
Boru, çene yatağına eksenine dik oturtulur ve kol tek hamlede kapatılır. Aralıklı ve zorlayarak yapılan kesim basamaklı bir yüzey bırakır; körelmiş çene ise boruyu keserken ezer.
PPRC boru taşlama ile kesilebilir mi?+
Kesilmemelidir. Disk, kesim noktasında malzemeyi eritir; soğuyan kenar düzgün olmayan bir yüzey ve içeri yapışmış çapak bırakır.
PPRC boruya diş açılır mı?+
Açılmaz. Cidar diş açmaya uygun değildir ve açılan diş sızdırmazlık sağlamaz. Dişli bağlantı gereken her noktada iç veya dış dişli rakor ile altı köşe yuvalı geçiş parçaları kullanılır.
Kesilecek boru boyu nasıl hesaplanır?+
Eksen aralığından ek parça payları düşülür, ardından iki uç için dalma derinliği eklenir. Dalma derinliği çapa göre değişir ve kaynak makinesinin ağzından ölçülür.
PPRC boru kelepçesi hangi ölçüye göre seçilir?+
Borunun dış çapına göre seçilir. Yan yana giden iki hat için çiftli kelepçe kullanılması hem güzergâh düzenini korur hem montajı hızlandırır.
Sıcak su hattında askı aralığı neden daha sık?+
PP-R sıcaklıkla birlikte esnekliğini artırır ve seyrek desteklenen hat askılar arasında sarkar. Sıcak hatta hem aralık sıklaştırılır hem sabit ve kayar nokta ayrımı yapılır.
Metal geçiş parçası ne kadar sıkılmalı?+
Sızdırmazlık torkla değil, uygun diş dolgusuyla sağlanır. Aşırı sıkma metal yuvanın plastik gövdeyi zorlamasına ve gövdede çatlağa yol açar.
Boru, rakor ve kelepçeyi tek listede toplayalım
Çap kırılımlı metrajınızı ve dişli bağlantı noktalarını iletin; kesimden askıya kadar tüm kalemleri tek teklifte hazırlayalım.
Teklif Al
