Boru ek parçalarının isimleri malzemeye göre değişir ama görevleri değişmez: bir parça ya iki boruyu uç uca bağlar, ya yön değiştirir, ya dallandırır, ya çap değiştirir, ya hattı kapatır ya da başka bir malzemeye geçirir. Aynı görevi PE hatta elektrofüzyon manşon, U-PVC hatta yapıştırma muflu manşon, koruge hatta contalı manşon yapar. Sahaya yanlış parça gelmesinin en sık nedeni de budur: parça adı, malzemesi ve bağlantı yöntemi söylenmeden istenir.
Kısa Cevap
Boru ek parçalarının isimleri görevlerine göre gruplanır: düz bağlantı için manşon ve nipel; yön değişimi için dirsek; dallanma için te, inegal te ve çatal; çap değişimi için redüksiyon; kapama için kör tapa; geçiş için adaptör, rakor, flanş ve geçiş parçası; mevcut hattan dal almak için semer ve priz kolye. Parçaların çoğu PE, PVC, PP-R ve koruge sistemlerinde kendi birleşim yöntemiyle bulunur.
Bu Yazıda Neler Var?
- Ek parça çeşitliliği nereden gelir, 14 parçalık tablo
- Manşon ve nipel: düz bağlantı
- Dirsekler: 90°, 45° ve küçük açılar
- Te, inegal te ve çatal: dallanma
- Konik ve eksantrik redüksiyon
- Kör tapa: hattı kapatmak
- Adaptör, rakor, flanş ve geçiş parçası
- Semer ve priz kolye: mevcut hattan dal alma
Boru Ek Parçaları İsimleri Neden Bu Kadar Çok?
Ek parça çeşitliliği üç değişkenin çarpımından doğar: boru malzemesi (PE, U-PVC, PP-R, koruge), birleşim yöntemi (kaynak, yapıştırma, conta, sıkıştırma, diş, flanş) ve ölçü (çap, açı, basınç sınıfı). Görev sayısı ise azdır: 14 temel parça, farklı sistemlerde farklı ad ve birleşim yöntemiyle aynı işleri görür. Parçayı doğru istemek için adının yanına malzemesini, birleşim yöntemini ve ölçüsünü eklemek yeterlidir: Ø110 PE100 SDR11 EF manşon gibi. Ürünleri altyapı ürün grubunda kategori kategori görebilirsiniz.
Kaynaklı
Parça ile boru kaynakla tek gövde olur.
- PE: alın kaynağı ve elektrofüzyon
- PP-R: soket füzyon (polifüzyon)
Yapıştırma ve conta
Boru, parçanın mufuna girer.
- U-PVC basınçlı: solvent yapıştırma veya contalı muf
- PVC pis su ve koruge: contalı muf
Mekanik
Sökülebilir bağlantı.
- PE kaplin: sıkıştırmalı somunlu bağlantı
- Diş ve flanş: vana ve metal ekipmana geçiş
| Parça | Görevi | PE (HDPE) | U-PVC / PVC | PP-R | Koruge |
|---|---|---|---|---|---|
| Manşon | İki düz ucu aynı eksende birleştirir | EF manşon, kaplin manşon | Yapıştırma muflu manşon, kayar manşon | PPRC manşon | Koruge manşon |
| Nipel | İki içten dişli ucu bağlar | — | UH-PVC nipel | — | — |
| Dirsek | Yön değiştirir | 30°, 45°, 90° alın kaynaklı; EF ve kaplin dirsek | Yapıştırma ve contalı muflu dirsek, deve boynu | 45° ve 90° dirsek | 45° ve 90° koruge dirsek |
| Eşit te | Aynı çapta üç yöne ayırır | Eşit tee, EF eşit te, kaplin te | Yapıştırma ve contalı muflu te | PPRC te | Koruge tee |
| İnegal te | Ana hattan küçük çaplı dal alır | İnegal te, EF inegal te | Yapıştırma ve contalı muflu inegal te | PPRC inegal te | — |
| Çatal | Dalı 45° açıyla bağlar | HDPE çatal te 45° | Pis su tek ve çift çatal, 45° te (çatal) | — | — |
| Redüksiyon | Çapı değiştirir | Spigot redüksiyon, EF redüksiyon | Konik ve eksantrik redüksiyon | PPRC redüksiyon | Koruge redüksiyon |
| Kör tapa | Hattı kapatır | HDPE, EF ve kaplin kör tapa | Yapıştırma muflu ve dişli kör tapa | PPRC körtapa, kapama başlığı | Koruge körtapa |
| Adaptör | Dişli bağlantıya geçirir | HDPE ve kaplin dişli adaptör | Dış dişli ve redüksiyonlu adaptör | İç ve dış dişli rakor | — |
| Rakor | Somunla sökülebilir bağlantı kurar | Kaplin (sıkıştırmalı) bağlantı | Kole ve somun takımı | Oynar başlıklı rakor | — |
| Flanş | Flanşlı ekipmana bağlar | Flanş adaptörü + çelik flanş | Yapıştırma muflu flanş takımı, flanşlı kole | — | — |
| Geçiş parçası | Farklı malzemeye veya yapıya geçirir | PE-metal geçiş adaptörü, PE-çelik geçiş | Beton geçiş parçası | — | Koruge PVC geçiş adaptörü, beton geçiş parçası |
| Semer | Mevcut hattan kaynakla dal alır | EF semer, EF vanalı ve vanasız servis te | — | — | — |
| Priz kolye | Mevcut hattan kelepçeyle dal alır | Cıvatalı priz kolye | Geçmeli ve cıvatalı priz kolye | — | — |
Düz Bağlantı: Manşon ve Nipel
Manşon, aynı çaptaki iki düz boru ucunu eksen boyunca birleştiren parçadır; boru uçları manşonun içine girer. PE hatta elektrofüzyon (EF) manşon veya kaplin manşon, U-PVC hatta yapıştırma muflu manşon, koruge hatta contalı koruge manşonu bu işi yapar. Kayar manşon ise içinde dayanma noktası olmayan manşondur; boru üzerinde kaydırılabildiği için hasarlı bölümün değiştirilmesinde kullanılır.
Nipel, iki tarafı da dıştan dişli kısa bir parçadır ve iki içten dişli bağlantının arasına girer. Dişli vana, sayaç ve armatür bağlantılarında kullanılır; plastik sistemlerdeki karşılığı UH-PVC nipeldir. Aradaki fark yönündedir: manşon boruyu içine alır, nipel dişli parçaların içine girer. PP-R sistemindeki dişli geçişlerin adları için PPRC ek parçaları isimleri yazısına bakılabilir.
Yön Değişimi: Dirsekler
Dirsek, hattın yönünü değiştiren parçadır ve açısıyla anılır: 90°, 45° ve basınçlı hatlarda 30°, 22,5° gibi küçük açılar. U-PVC basınçlı hatlarda deve boynu adıyla anılan, 11°'den 90°'ye kadar açılarda dirsekler de bulunur. Basınçlı hatta her dirsek, suyun yön değiştirmesinden doğan bir itki kuvveti alır; mekanik bağlantılı hatlarda bu noktalar beton tespit bloğuyla desteklenir, kaynaklı PE hatlarda ihtiyacı proje belirler.
Cazibeli pis su hatlarında yön değişimi mümkünse tek bir 90° yerine iki 45° dirsekle yapılır; akış yumuşar, tıkanma riski azalır. Bu ayrıntı ve bina içi parçaların sırası PVC pis su ek parçaları rehberinde parça parça anlatılıyor.
Dallanma: Te, İnegal Te ve Çatal
Te, hattı üç yöne ayıran parçadır. Üç ağzı aynı çaptaysa eşit te, dal ağzı küçükse inegal te adını alır; inegal te, ana hattan küçük çaplı bir branşmanı tek parçayla almayı sağlar. Dört yönlü olanına istavroz (kruva) denir. İnegal te ile te ve redüksiyon kombinasyonu arasındaki seçim inegal te mi redüksiyon mu yazısında.
Çatal, dalı 90° yerine 45° açıyla bağlayan te türüdür. Akışın yumuşak birleşmesi gereken cazibeli hatlarda, yani pis su ve drenaj hatlarında kullanılır: PVC pis su tek ve çift çatalı, drenaj tek ve çift çatalı ve HDPE çatal te 45° bu ailedendir. Basınçlı hatlarda dal çoğunlukla te ile alınır.
PE hat için temel ek parçalar
Parçalar boruyla aynı çap ve SDR'de seçilir; flanş adaptörü vana ve pompa bağlantısının PE tarafıdır.
EF Manşon
EF (Elektro Füzyon Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
EF Dirsek 90°
EF (Elektro Füzyon Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Eşit Tee
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Redüksiyon
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Flanş Adaptörü
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü inceleÇap Değişimi: Konik ve Eksantrik Redüksiyon
Redüksiyon, hattın çapını değiştiren parçadır. Konik redüksiyonda iki uç aynı eksendedir; eksantrik redüksiyonda bir kenar düz kalır. Eksantrik tip özellikle pompa emişinde tercih edilir: düz kenar üste gelecek şekilde takıldığında borunun tepesinde hava cebi oluşmaz. PE'de spigot ve EF redüksiyon, U-PVC'de konik ve eksantrik redüksiyon, PP-R'de PPRC redüksiyon, koruge hatta koruge redüksiyon kullanılır.
| Özellik | Konik redüksiyon | Eksantrik redüksiyon |
|---|---|---|
| Eksen | İki uç aynı eksende | Bir kenar düz, eksen kayık |
| Tipik yer | Basınçlı hatlarda genel çap değişimi | Pompa emişi; düz kenar üstte |
| Hava cebi | Yatay hatta tepe noktasında oluşabilir | Düz kenar üstte takılırsa oluşmaz |
| Takılış yönü | Simetrik, yön fark etmez | Düz kenarın yönü işaretlenip kontrol edilir |
Redüksiyonun büyük ve küçük ucu siparişte iki çap olarak yazılır, örneğin 110 × 90.
Kapama: Kör Tapa
Kör tapa, hattın ya da branşmanın ucunu kapatan parçadır. PE'de alın kaynaklı, EF ve kaplin kör tapa; U-PVC'de yapıştırma muflu ve dişli kör tapa; PP-R'de körtapa ve kapama başlığı; koruge hatta contalı körtapa kullanılır. Basınç testinde tapaya ciddi bir kuvvet biner ve mekanik tapalar desteklenir; hesap ve tip seçimi kör tapa ve hat sonlandırma rehberinde.
Malzeme Geçişi: Adaptör, Rakor, Flanş ve Geçiş Parçası
Adaptör, plastik boruyu dişli bir bağlantıya geçiren parçadır: içten dişli adaptör dıştan dişli bir vanaya, dıştan dişli adaptör içten dişli bir armatüre bağlanır. PE'de HDPE ve kaplin dişli adaptörler, U-PVC'de dış dişli ve redüksiyonlu adaptörler, PP-R'de iç ve dış dişli rakorlar bu görevi görür.
Rakor, somunuyla sökülüp takılabilen bağlantıdır; sayacın, pompanın ya da bir armatürün hattı kesmeden çıkarılmasını sağlar. Sayaç rakoru, PPRC oynar başlıklı rakor ve U-PVC kole-somun takımı tipik örneklerdir.
Flanş bağlantısı vana, pompa ve sayaç gibi flanşlı ekipman içindir. PE boruda alın kaynaklı flanş adaptörünün üzerine çelik flanş geçer ve cıvatayla karşı flanşa bağlanır; U-PVC'de yapıştırma muflu flanş takımı kullanılır. Geçiş parçası ise malzemeyi değiştirir: PE-metal geçiş adaptörü, PE-çelik geçiş ve koruge PVC geçiş adaptörü bu ailedendir. U-PVC parçaların yapıştırma ve contalı birleşim kuralları U-PVC ek parçalar yazısında.
Geçiş ve dal alma parçaları
Dişli adaptörün diş tipi ve ölçüsü, bağlanacak vana veya armatürle eşleşmelidir.
UH-PVC Yapıştırma Muflu Te
U-PVC Yapıştırma Muflu Ek Parçalar
U-PVC
Ürünü incele
Kaplin ( Dış Dişli Adaptör )
Kaplin Ek Parçaları
U-PVC
Ürünü incele
PE Metal Geçiş Adaptörü (İç Dişli)
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Geçmeli Priz Kolye
U-PVC Yapıştırma Muflu Ek Parçalar
U-PVC
Ürünü inceleEk parçaları kategorilerine göre inceleyin
EF, spigot, kaplin, U-PVC ve koruge ek parçaları altyapı ürün grubunda ayrı kategorilerde.
Altyapı Ürünlerini GörMevcut Hattan Dal Alma: Semer ve Priz Kolye
Semer ve priz kolye, çalışan bir ana hattan boruyu kesmeden dal almak için kullanılır. Fark bağlantı yöntemindedir: EF semer PE boruya elektrofüzyonla kaynaklanır ve boruyla tek gövde olur; priz kolye ise boruyu iki yarım gövdeyle saran, contalı, cıvatalı veya geçmeli mekanik bir parçadır. İkisinde de montajdan sonra ana boru dal ağzından delinir; EF vanalı servis te gibi bazı parçaların içinde bu iş için kesici bulunur.
| Özellik | EF semer | Priz kolye |
|---|---|---|
| Bağlantı | Elektrofüzyon kaynağı | Cıvatalı veya geçmeli kelepçe ve conta |
| Kullanıldığı boru | PE | PE ve U-PVC |
| Bağlantının yapısı | Boruyla tek gövde | Mekanik; conta ve sıkmaya bağlı |
| Gereken ekipman | EF kaynak makinesi | El aletleri ve delme aparatı |
Abone ve servis bağlantılarında hangisinin kullanılacağını çoğu zaman su idaresinin şartnamesi belirler.
Priz kolyenin ölçüsü iki değerle okunur: ana borunun dış çapı ve dal ağzının diş ölçüsü. Montaj sırası, delik açma kuralları ve sık yapılan hatalar priz kolye ile branşman rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Boru ek parçalarının isimleri nelerdir?+
Temel ek parçalar görevlerine göre 14 adda toplanır: manşon, nipel, dirsek, eşit te, inegal te, çatal, redüksiyon, kör tapa, adaptör, rakor, flanş, geçiş parçası, semer ve priz kolye. Parçaların çoğu PE, U-PVC, PP-R ve koruge sistemlerinde farklı birleşim yöntemleriyle bulunur.
Manşon ile nipel farkı nedir?+
Manşon iki boru ucunu içine alarak birleştirir. Nipel ise iki tarafı dıştan dişli kısa bir parçadır ve iki içten dişli bağlantının arasına girer. Manşon boru hatlarında, nipel dişli vana, sayaç ve armatür bağlantılarında kullanılır.
Eşit te ile inegal te farkı nedir?+
Eşit tenin üç ağzı aynı çaptadır; inegal tede dal ağzı ana hattan küçüktür. İnegal te, ana hattan küçük çaplı bir branşmanı ayrıca redüksiyon kullanmadan tek parçayla almayı sağlar ve bağlantı sayısını azaltır.
Redüksiyon ne işe yarar?+
Hattın çapını değiştirir. Konik redüksiyonda iki uç aynı eksendedir; eksantrik redüksiyonda bir kenar düz kalır. Pompa emişinde eksantrik redüksiyon düz kenar üste gelecek şekilde takılır, böylece borunun tepesinde hava cebi oluşmaz.
Semer ile priz kolye farkı nedir?+
İkisi de ana hattan boruyu kesmeden dal almak içindir. EF semer PE boruya elektrofüzyonla kaynaklanır ve boruyla tek gövde olur. Priz kolye boruyu saran, contalı ve cıvatalı ya da geçmeli mekanik parçadır; PE ve U-PVC borularda kullanılır.
Farklı malzemedeki borular nasıl birleştirilir?+
Geçiş parçasıyla ya da ortak bir bağlantı tipi üzerinden birleştirilir. PE'den metale PE-metal geçiş adaptörü veya flanş adaptörü ile çelik flanş, korugeden PVC'ye koruge PVC geçiş adaptörü kullanılır. Aynı dış çaplı PE ve U-PVC boru flanşlı bağlantıyla birleştirilebilir.
Çatal ile te arasındaki fark nedir?+
Te dalı ana hatta 90° açıyla bağlar; çatal ise 45° açıyla bağlayarak akışın yumuşak birleşmesini sağlar. Bu yüzden çatal pis su ve drenaj gibi cazibeli hatlarda tercih edilir; basınçlı hatlarda dal çoğunlukla te ile alınır.
Ek parça listenizi birlikte tamamlayalım
Boru malzemesini, çapları ve parça adetlerini iletin; uyumlu ek parçaları kırılımlı teklifte toplayalım.
Teklif Al
