Depoda yan yana duran iki siyah polietilen borunun çapı aynı olabilir; birinin üzerinde PE 100, diğerinde PE 32 yazar. Bu sayı bir seri adı ya da marka kodu değildir. Hammaddenin uzun süreli dayanım sınıfını gösterir ve hattın taşıyabileceği basıncı, cidar kalınlığını, hatta borunun içinden geçecek su miktarını doğrudan belirler. Yanlış sınıfla açılan bir hat ya gereğinden pahalıya mal olur ya da ilk basınç darbesinde konuşulmaya başlar.
Kısa Cevap
PE 100 ve PE 32'deki sayı, hammaddenin minimum uzun süreli dayanım sınıfını (MRS) ifade eder; PE 100 yüksek, PE 32 düşük sınıftır. Aynı çap ve aynı basınç sınıfında PE 100 daha ince cidarla çalışır, bu yüzden iç kesiti ve debisi daha yüksektir. Basınçlı içme suyu şebekesi, yangın ve ana isale hattı PE 100'ün alanıdır; PE 32 düşük basınçlı bahçe ve sulama hatlarında, küçük çaplarda ve kangal halinde kullanılır.
Bu Yazıda Neler Var?
- PE 100 ve PE 32'deki sayının teknik anlamı
- Aynı çapta iki borunun neden farklı debi taşıdığı
- İki sınıfın satır satır karşılaştırması
- Hangi işin hangi sınıfı istediği
- Sınıf seçildikten sonra sorulacak iki soru: PN ve SDR
- Ek parça ve birleştirme yöntemi uyumu
- 6 saha hatası, kontrol listesi ve fiyatı belirleyen etkenler
PE 100 ve PE 32'deki Sayı Neyi Anlatır?
Polietilen boru hammaddeleri, 50 yıllık kullanım ömrü boyunca güvenle taşıyabildikleri gerilmeye göre sınıflandırılır. Bu değere minimum gerekli mukavemet (MRS) denir ve boru adındaki sayı doğrudan buradan gelir: PE 100 sınıfının MRS değeri 10 MPa, PE 32'nin 3,2 MPa'dır. Yani PE 100 hammaddesi, aynı kalınlıktaki bir cidarda çok daha yüksek gerilmeye dayanır.
Buradan pratik bir sonuç çıkar. Boru, hedeflenen basınç sınıfını (PN) karşılamak zorundadır; hammadde ne kadar güçlüyse o basıncı taşımak için o kadar az malzeme gerekir. PE 100 borular bu nedenle aynı PN değerinde PE 32'ye göre belirgin şekilde daha ince cidarlıdır.
Sayıdan sahaya giden zincir
- Hammadde sınıfı (MRS)
- İzin verilen tasarım gerilmesi
- Aynı PN için gereken et kalınlığı
- Kalan iç çap
- Hattın taşıdığı debi ve yük kaybı
Aynı Çapta Neden Farklı Debi Çıkar?
Polietilen boruda çap daima dış çaptır. Ø110 yazan iki borunun dışı aynıdır, içi aynı değildir. Cidar kalınlaştıkça iç çap küçülür ve akış kesiti düşer. Aynı basınç sınıfında PE 32 borunun cidarı daha kalın olduğu için, aynı dış çapta PE 100'e göre daha dar bir kesitten su geçirirsiniz.
Uzun hatlarda bu farkın bedeli sürtünme kaybı olarak ödenir; pompanın basmak zorunda kaldığı yükseklik artar. Sulama projelerinde son başlığın basıncını tutturamama şikâyetinin arkasında çoğu zaman düşük sınıflı borudan gelen bu kesit kaybı vardır.
Sık yapılan yanlış eşleme
PE 32, basınca dayanmayan boru değildir; düşük basınç sınıflarında çalışan bir borudur. Buna karşılık aynı hatta PE 100 ile PE 32 boruyu karıştırmak, hattın basınç kapasitesini en zayıf halkaya indirir. Karma hatta hesap, en düşük PN değerine göre yapılır.
PE 32 ile PE 100 Farkı: Satır Satır
| Özellik | PE 32 | PE 100 |
|---|---|---|
| Hammadde sınıfı | Düşük dayanım sınıfı (MRS 3,2 MPa) | Yüksek dayanım sınıfı (MRS 10 MPa) |
| Aynı PN'de cidar | Daha kalın | Daha ince |
| Aynı dış çapta iç kesit | Daha dar | Daha geniş |
| Tipik çap aralığı | Küçük çaplar | Küçükten büyük ana hatlara |
| Teslim şekli | Ağırlıklı kangal | Kangal ve boy boru |
| Yaygın birleştirme | Kaplin ve mekanik ek parça | Alın kaynağı, elektrofüzyon, flanş |
| Tipik kullanım | Bahçe sulama, düşük basınçlı besleme | İçme suyu şebekesi, isale, yangın, sanayi |
İki sınıf birbirinin ucuz-pahalı versiyonu değildir; farklı basınç beklentisi olan hatlar için tasarlanmışlardır.
Tedarik ettiğimiz HDPE boru sınıfları
HDPE boru grubu Ø16 mm – Ø1600 mm çap ve PN4 – PN32 aralığında temin edilir.
Hangi İş Hangi Sınıfı İster?
| Hat tipi | Uygun sınıf | Belirleyici neden |
|---|---|---|
| İçme suyu şebekesi ve isale hattı | PE 100 | Sürekli basınç, uzun ömür ve içme suyu uygunluğu beklenir |
| Yangın ve hidrant besleme hattı | PE 100 | Yüksek basınç ve ani debi talebi |
| Tarımsal ana sulama hattı | PE 100 | Pompa basıncı ve uzun hat boyu |
| Bahçe içi dağıtım, damlama besleme | PE 32 | Düşük basınç, küçük çap, kangalla hızlı serme |
| Sanayi proses ve deşarj hattı | PE 100 | Kimyasal dayanım ve kaynaklı sızdırmaz birleştirme |
| Geçici şantiye su hattı | Projeye göre PE 32 veya PE 100 | Basınç ihtiyacı ve hattın tekrar sökülüp kurulacağı |
Pratik kural
Hat gömülecekse ve sökmesi kazı gerektiriyorsa PE 100 tarafında kalın. Sınıf farkının maliyeti, birkaç yıl sonra asfalt kesip hattı yenilemenin maliyetiyle kıyaslanmaz.
Sınıfı Seçtiniz: Sıradaki İki Soru PN ve SDR
Sınıf tek başına sipariş için yeterli değildir. İkinci soru basınç sınıfıdır (PN): borunun 20 °C su ile güvenle çalışabildiği işletme basıncını gösterir. Üçüncüsü SDR'dir; dış çapın et kalınlığına oranıdır. SDR küçüldükçe cidar kalınlaşır, boru daha yüksek basınca dayanır.
Bu üçlü birbirine bağlıdır: aynı sınıfta SDR değerini düşürmek PN değerini yükseltir. Sipariş verirken üçünü birden yazmak en sağlıklısıdır — sınıf, çap ve PN. Teklif ve sevkiyat hataları çoğunlukla bu üçlüden birinin eksik yazılmasından doğar.
PN değeri kafanızı karıştırıyorsa
Basınç sınıfının ne anlama geldiğini, hangi hatta kaç PN gerektiğini ve SDR ile ilişkisini ayrı bir rehberde ayrıntılandırdık.
PN Değeri Rehberini AçEk Parça ve Birleştirme Uyumu
Sınıf seçimi birleştirme yöntemini de belirler. PE 100 hatlarda alın kaynağı, elektrofüzyon ve flanşlı bağlantı standart yöntemlerdir; kaynak, boru ile ek parçanın aynı malzeme ailesinden olmasını gerektirir. PE 32 hatlarda ise sahada yaygın çözüm mekanik kaplin ve sıkma tipi ek parçalardır: kaynak makinesi gerekmez, hat sökülüp yeniden kurulabilir.
Metal geçişlerde ise sınıf fark etmez; dişli adaptör, flanş adaptörü veya PE-çelik geçiş parçası kullanılır. Kritik nokta, geçiş parçasının hattın PN değerini düşürmemesidir.
Hattı tamamlayan ek parçalar
Ek parçanın çapını borunun dış çapıyla, basınç sınıfını hattın PN değeriyle birlikte belirtin.
Flanş Adaptörü
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
HDPE Dirsek 90°
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Eşit Tee
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Redüksiyon
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
EF Manşon
EF (Elektro Füzyon Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Kaplin Manşon (Mavi Seri)
Kaplin Ek Parçaları
U-PVC
Ürünü incele
HDPE Borular
Basınçlı şebekenin standart borusu
PE 100 borular; içme suyu, isale, yangın ve sanayi hatlarında kaynaklı ve sızdırmaz bir sistem kurmak için tercih edilir. Aynı basınç sınıfında daha ince cidarla çalıştığı için aynı dış çaptan daha fazla debi geçirir; alın kaynağı ve elektrofüzyonla ek yerinde conta bırakmayan sürekli bir hat oluşturur. Kangal ve boy boru olarak, TS EN 12201 kapsamındaki çap ve basınç sınıflarıyla tedarik ediyoruz.
Sınıf Seçiminde 6 Saha Hatası
Çap sabit, sınıf değişken sanılıyor
Dış çap aynı kalsa da iç çap sınıfa ve PN'e göre değişir. Hidrolik hesap iç çapla yapılır, dış çapla değil.
Hattın en yüksek basıncı hesaba katılmıyor
İşletme basıncı değil, pompa kapanışındaki darbe basıncı belirleyicidir. Seçim bu tepe değere göre yapılır.
Karma sınıflı hat kuruluyor
Hattın bir bölümünde düşük sınıflı boru kullanmak, tüm hattın kapasitesini o bölüme indirir.
İçme suyu uygunluğu sorulmuyor
İçme suyu hattında borunun ilgili standarda ve içme suyu temas uygunluğuna sahip olması aranır.
Ek parça sınıfı boruya göre seçilmiyor
Boru PN 16, ek parça daha düşük sınıf olduğunda zayıf halka ek parçadır; sızıntı orada başlar.
Sıcaklık etkisi atlanıyor
PN değerleri 20 °C su içindir. Sıcak ortamda veya güneş altındaki hatta taşıma kapasitesi düşer.
Sınıf Kararını Vermeden Önce
- Sınıf, dış çap ve PN değeri üçü birlikte yazıldı
- Hat uzunluğu ve kot farkı biliniyor, pompa basıncı belirlendi
- Teslim şekli seçildi: kangal mı, boy boru mu
- Birleştirme yöntemi kararlaştırıldı ve ek parçalar aynı yönteme göre listelendi
- Metal ekipman bağlantıları için geçiş parçaları listeye eklendi
- Sadece çap yazılarak sipariş verildi, sınıf ve PN boş bırakıldı
- Hattın bir bölümü elde kalan farklı sınıf boruyla tamamlandı
HDPE Boru Fiyatını Ne Belirler?
| Etken | Fiyata etkisi | Neden |
|---|---|---|
| PN değeri yükseldikçe | ▲ artar | Cidar kalınlaşır, metrede daha fazla hammadde kullanılır |
| Çap büyüdükçe | ▲ artar | Metre ağırlığı hızla artar |
| PE 100 sınıfı tercihi | ▲ artar | Hammadde sınıfı farkı birim maliyete yansır |
| Boy boru yerine kangal | ▼ düşer | Ek parça ve kaynak işçiliği ihtiyacı azalır |
| Toplam metraj arttıkça | ▼ düşer | Hazırlık ve sevkiyat verimliliği yükselir |
| Özel renk veya şeritli talep | ▲ artar | Ayrı hazırlık ve termin gerektirir |
| Sevkiyat mesafesi ve araç doluluğu | ▲ artar | Boy borular hacimlidir, araç doluluğu belirleyicidir |
Neden liste fiyatı yayınlamıyoruz?
Aynı çapta bile sınıf, PN, teslim şekli ve sevkiyat noktası değiştiğinde birim maliyet değişir. Sabit bir rakam yayınlamak yanıltıcı olur; bunun yerine metraj listenizi alıp kalem kalem teklif hazırlıyoruz.
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden PE 100 ve PE 32 boruları, alın kaynak ve elektrofüzyon ek parçalarını, kaplin grubunu ve vana kalemlerini tek listede tedarik eder. Boruyu bir yerden, ek parçayı başka yerden almak sahada en sık yaşanan uyumsuzluk kaynağıdır; aynı listeden çıkan malzemede çap ve basınç sınıfı baştan eşleşir. Sevkiyat programı kazı takvimine göre kurulur; Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli başta olmak üzere Türkiye geneline araç çıkar.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Altyapı › HDPE Borular
- Sınıflar
- PE 100 · PE 32 · siyah kangal boru
- Çap aralığı
- Ø16 mm – Ø1600 mm
- Basınç sınıfı
- PN4 – PN32
- İlgili standart
- TS EN 12201 (su iletim hatları)
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
Sıkça Sorulan Sorular
PE 100 boru nedir?+
Yüksek dayanım sınıfına sahip polietilen hammaddeden üretilen basınçlı borudur. Aynı basınç sınıfında daha ince cidarla çalıştığı için aynı dış çaptan daha fazla su geçirir. İçme suyu, isale, yangın ve sanayi hatlarının standart borusudur.
PE 32 boru nerede kullanılır?+
Düşük basınçlı ve küçük çaplı hatlarda kullanılır: bahçe içi dağıtım, damlama sulama besleme hatları, geçici bağlantılar. Kangal halinde geldiği için hızlı serilir ve mekanik ek parçalarla sökülüp yeniden kurulabilir.
PE 32 ile PE 100 aynı hatta birlikte kullanılabilir mi?+
Teknik olarak geçiş parçalarıyla bağlanabilir; ancak hattın basınç kapasitesi en düşük sınıflı bölüme iner. Basınçlı bir şebekede bu bölüm zayıf halka olur. Aynı hatta tek sınıf kullanmak doğru yaklaşımdır.
PE 100 boru alın kaynağı ile birleştirilir mi?+
Evet. Alın kaynağı ve elektrofüzyon, PE 100 hatlarda kullanılan iki temel yöntemdir. Ek yerinde conta bulunmadığı için hat sürekli ve sızdırmaz olur. PE 32 hatlarda ise kaplin tipi mekanik parçalar daha yaygındır.
PE 100 boru içme suyunda kullanılır mı?+
Su iletim hatları için ilgili standart TS EN 12201'dir. İçme suyu hattında borunun bu kapsamda olması ve içme suyuyla temas uygunluğunun belgelenmesi aranır. Sipariş sırasında hattın içme suyu hattı olduğunu belirtmek yeterlidir.
Boru üzerindeki mavi şerit ne anlama gelir?+
Su hatlarında yaygın olarak kullanılan bir işaretleme uygulamasıdır; kazı sırasında hattın hangi amaçla döşendiğini gösterir. Şeridin varlığı borunun sınıfını değil kullanım amacını anlatır; teknik değerler etiket satırından okunur.
Sipariş için hangi bilgileri iletmem gerekir?+
Sınıf (PE 100 / PE 32), dış çap, PN değeri, toplam metraj, teslim şekli (kangal veya boy) ve sevkiyat adresi. Birleştirme yöntemini de yazarsanız ek parçaları aynı yönteme göre listeleyebiliriz.
Sınıf ve metraj listenizi birlikte fiyatlandıralım
Hat uzunluğu, çap ve işletme basıncını iletin; uygun sınıf ve PN önerisiyle birlikte boru ve ek parçaları tek listede fiyatlandıralım.
Teklif Al
