Çöken bir koruge hattın nedeni neredeyse hiçbir zaman boru değildir; borunun oturduğu ve sarıldığı malzemedir. Koruge boru yükü tek başına taşımaz, çevresindeki sıkıştırılmış dolguyla paylaşır. Bu yüzden döşemede yapılan iş, boruyu hendeğe indirmekten çok, boruya doğru bir yatak ve doğru bir kuşak hazırlamaktır. Aşağıda kazıdan üst örtüye kadar sırayı ve sahada en sık atlanan noktaları bulacaksınız.
Kısa Cevap
Koruge boru; düzeltilmiş hendek tabanına serilen granüler bir yatağın üzerine, mufları akış yönünün tersine bakacak şekilde ve mansaptan menbaya doğru döşenir. Ekler conta ve kayganlaştırıcı ile yapılır. Boru yerleştikten sonra yan dolgu, boru altı köşelerden başlayarak iki yandan eşit katmanlar hâlinde sıkıştırılır. Üst örtü yeterli kalınlığa ulaşmadan hattın üzerinden ağır ekipman geçirilmez.
Bu Yazıda Neler Var?
- Koruge borunun esnek boru davranışı ve bunun döşemeye etkisi
- Hendek kazısı, taban düzeltmesi ve yatak malzemesi
- Muf yuvası açma, döşeme yönü ve eğim kontrolü
- Conta ile ek yapımı ve boruyu itme tekniği
- Koruge boru nasıl kesilir: oluk dibi kuralı
- Baca, dirsek ve beton geçişlerinde bağlantı
- Yan dolgu, ilk örtü ve trafiğe açma sırası
- Döşemede en sık yapılan 7 hata ve son kontroller
Koruge Boru Neden Esnek Boru Gibi Döşenir?
Beton veya font boru, üzerine gelen yükü kendi cidarında karşılar; deforme olmadan taşır ya da kırılır. Koruge boru bunun tersi davranır: yük altında bir miktar ovalleşir, yanlara doğru genişler ve bu genişlemeye direnen çevre dolgusu yükün büyük kısmını üstlenir. Sistem boru + dolgu olarak çalışır.
Bunun pratik sonucu şudur: sıkıştırılmamış yan dolgunun içinde SN8 boru, iyi sıkıştırılmış dolgu içindeki SN4 borudan daha kötü davranır. Sahada sınıf yükseltmek, kötü dolgunun telafisi değildir. Halka rijitliği yalnız denklemin bir tarafıdır.
Hendek kesitinde katmanlar (alttan üste)
- Düzeltilmiş hendek tabanı
- Granüler yatak
- Boru + boru altı köşe dolgusu
- Yan dolgu (sıkıştırılmış)
- İlk örtü
- Son dolgu ve üst yapı
Döşeme Öncesi Sahada Kontrol Edilenler
- Boru sınıfı, gömme derinliği ve üstten geçecek yükle uyumlu mu
- Yatak ve dolgu malzemesi sahada hazır mı, elenmiş mi
- Hendek tabanında su birikintisi ve yumuşamış zemin var mı
- Contalar tam sayıda ve hasarsız mı, su bazlı kayganlaştırıcı var mı
- Baca yerleri, deşarj noktası ve eğim kotları işaretlendi mi
- Borular güneşte, düzensiz istifte ve altına takoz konmadan bekletiliyor
- Kazıdan çıkan iri taşlı malzeme yatak olarak kullanılmak üzere ayrılmış
Hendek Kazısı ve Taban Hazırlığı
- 1Hendek genişliğini borunun dış ölçüsüne göre belirleyin; iki yanda dolgunun sıkıştırılabileceği çalışma payı bırakın. İç çapa göre açılan dar hendekte yan dolgu asla sıkıştırılamaz.
- 2Taban kotunu projedeki eğime göre kontrol edin. Cazibeli hatta eğim yetersizse katı madde çöker, fazlaysa su boruyu boş bırakıp hızlanır; iki durumda da hat tıkanır.
- 3Kazı sırasında bozulan veya suya doymuş taban malzemesini alın, yerine granüler malzeme koyup sıkıştırın. Çamurun üzerine yatak serilmez.
- 4Yatak malzemesini eşit kalınlıkta serin ve sıkıştırın. Keskin köşeli iri taş, donmuş malzeme ve organik toprak yatakta kullanılmaz.
- 5Her ek noktasında yatakta muf yuvası açın; boru gövdesi yatağa tam otursun, muf boşlukta kalsın.
- 6Hendekte kalıcı su varsa döşeme boyunca drenaj veya pompa çalışır durumda tutun; yüzen boru kotunu kaybeder.
Muf yuvası neden açılır?
Muf, boru gövdesinden daha kalındır. Yatakta yuva açılmazsa boru gövdesi havada kalır ve tüm yük iki ek noktasına biner. Hattın ek yerlerinden kırılmasının en yaygın nedeni budur; kazı ekibi ile döşeme ekibi arasında en sık atlanan adım da yine bu.
Boru Yatağı ve Yan Dolgu: Hattın Asıl Taşıyıcısı
Boru hendeğe indirildikten sonra kritik bölge, borunun alt çeyreği ile hendek duvarı arasında kalan köşelerdir. Bu boşluklar doldurulmazsa boru yalnız tepe noktasından yük alır ve yanlara doğru serbestçe açılır. Köşe dolgusu elle veya dar ekipmanla, boru altına girecek şekilde yapılır.
Yatak
Boruyu düzgün kota oturtur, nokta yükünü ortadan kaldırır. Granüler, elenmiş ve sıkıştırılmış olmalıdır.
Boru altı köşe dolgusu
Alt çeyrekteki boşlukların doldurulması. Atlanırsa boru oturur ve ekler açılır.
Yan dolgu
Ovalleşmeye direnen kuşak. İki yandan eşit katmanlarla ve simetrik sıkıştırılır.
İlk örtü
Boru tepesini kaplayan koruyucu katman. Bu katman oluşmadan üstten ekipman geçirilmez.
Simetri kuralı
Yan dolguyu bir taraftan yükseltip diğer tarafı geride bırakmak boruyu yana iter; hat aksından kayar ve ekler açılı zorlanır. Katmanlar iki yanda aynı seviyede ilerlemelidir.
Boruların Birleştirilmesi
Koruge hatta ek iki şekilde yapılır: bir ucu muflu borularda conta doğrudan muf yuvasına oturur; düz uçlu borularda ise iki boru ortada bir manşonla ve iki contayla birleştirilir. Her iki durumda da sızdırmazlığı sağlayan eleman contadır, sıkma değil.
- 1Muf içini ve boru ucunu kum, çamur ve çapaktan temizleyin. Muf içinde kalan tek bir taş tanesi contayı yerinden kaldırır.
- 2Contayı boru ucundaki doğru oluğa, üzerindeki profil yönüne uygun biçimde oturtun. Ters takılan conta itme sırasında yuvasından çıkar.
- 3Conta yüzeyine ve muf ağzına su bazlı kayganlaştırıcı sürün. Gres, motor yağı ve deterjan kullanılmaz; elastomer contayı bozar.
- 4Boruları aynı eksene hizalayın. Açılı duran boruyu zorlayarak itmek, contayı tek taraftan kıvırır.
- 5İtme işini takoz ve manivela ile veya germe kayışıyla yapın; kepçe kovasıyla doğrudan vurmak muf ağzını çatlatır.
- 6Boruyu üzerindeki işaret çizgisine kadar itin, dibine kadar dayamayın. Bırakılan pay, sıcaklık değişiminde boyuna hareketi karşılar.
Hattı kuran ana kalemler
Boru sınıfı, conta ve manşon aynı profilden seçilmelidir.
Koruge Boru Nasıl Kesilir?
Kesim, oluğun dibinden yani iki sırt arasındaki vadiden yapılır. Sırtın ortasından kesilen boruda geriye yarım oluk kalır; conta oturacak tam bir yuva bulamaz ve o ek kaçınılmaz olarak sızdırır. Kesim düz olmalı, boru ekseni ile dik açı yapmalıdır. Kesim sonrası iç ve dış çapaklar alınır, kesilen uç kayganlaştırıcı sürülmeden önce temizlenir.
Kesilen uç muflu değildir
Bir boruyu kesince muf tarafını kaybedersiniz. O noktada ek yapmak için manşon ve iki conta gerekir. Metraj çıkarırken kesim sayısı kadar manşon eklemek, sahada beklemeyi önler.
Yön Değişimi, Dallanma ve Baca Bağlantısı
Cazibeli hatta yön ve kot değişimi mümkün olduğunca muayene bacasında yapılır; baca hem yön verir hem de bakım erişimi bırakır. Dirsek, bacanın konulamadığı ara noktalarda ve parsel bağlantılarında kullanılır. Küçük yatay sapmalar ise mufun tolere ettiği kadar boru ekseninde karşılanabilir; boruyu zorlayarak yay yapmak ek noktalarında açılmaya yol açar.
| Bağlantı noktası | Kullanılan parça | Sahada dikkat |
|---|---|---|
| Doğrultuda ek | Muflu boru + conta veya manşon | Kesilen uçta her zaman manşon gerekir |
| Yön değişimi | 45° veya 90° dirsek | Mümkünse baca tercih edilir; dirsek bakım erişimi bırakmaz |
| Yan kol bağlantısı | Koruge tee veya çıkışlı C parçası | Kol, ana hatta akış yönüne dönük bağlanır |
| Çap küçültme | Koruge redüksiyon | Cazibeli hatta akış yönünde daraltma yapılmaz |
| PVC hatta geçiş | Koruge PVC geçiş adaptörü | İki tarafın çapı ayrı ayrı belirtilir |
| Baca ve beton duvar | Koruge beton geçiş parçası | Boru betona doğrudan ankastre gömülmez |
| Hat sonu / ileride uzatma | Körtapa | Açık bırakılan uçtan hendek dolgusu içeri dolar |
Bağlantı noktalarında kullanılan ek parçalar
Hepsi koruge profiline oturur; düz cidarlı ek parçalar bu hatta uymaz.
Koruge 45° Dirsek
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge 90° Dirsek
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge Tee
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge Redüksiyon
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge PVC Geçiş Adaptörü
Koruge Ek Parçalar
U-PVC
Ürünü incele
Koruge Körtapa
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge Ek Parçalar
Betona giren noktada esnek bağlantı
Muayene bacası ve perde duvar geçişleri, koruge hattın en çok zorlandığı yerdir. Beton yapı oturmaz, hendek dolgusu oturur; boru doğrudan betona gömüldüğünde bu fark tam giriş noktasında kesme kuvvetine dönüşür ve boru orada kırılır. Koruge Beton Geçiş Parçası, boruyu beton yüzeyle sızdırmaz biçimde birleştirirken bu hareket farkını karşılar. Baca sayısı ve geçiş çapı metraj listesinde ayrı yazılmalıdır.
Dolgu ve Üst Örtü: Trafiğe Açmadan Önce
Yan dolgu boru tepesine ulaştıktan sonra ilk örtü katmanı serilir. Bu katman tamamlanmadan boru üstünden kompaktör veya iş makinesi geçirilmez. Son dolguda kazı malzemesi kullanılabilir, ancak iri taş ve beton parçası ayıklanır. Hat üzerine serilen ikaz bandı, ileride yapılacak kazılarda boruyu korur.
Yatak atlanıyor
Boru doğrudan kazı tabanına oturtulunca yük tek noktaya biner ve iç cidar o noktadan çöker.
Boru altı köşeler boş kalıyor
Yan dolgu dökülüyor ama boru altına girmiyor. Boru birkaç ay içinde oturur, ekler açılır.
Conta kuru veya greslenerek takılıyor
Kayganlaştırıcısız conta itme sırasında kıvrılır; gres ise elastomeri şişirip sızdırmazlığı bitirir.
Kesim sırt ortasından yapılıyor
Yarım kalan oluk conta yuvası oluşturmaz. O ek noktası ilk su tutma testinde kendini gösterir.
Boru kepçeyle itiliyor
Kova darbesi muf ağzını çatlatır. Çatlak montajda görünmez, dolgudan sonra sızıntı olarak çıkar.
Örtü tamamlanmadan üstten geçiliyor
İlk örtü oluşmadan geçen tek bir kamyon, hattın tamamını ovalleştirmeye yeter.
Baca girişi betona sert gömülüyor
Yapı ile dolgunun oturma farkı giriş noktasında kırılma yaratır; esnek geçiş parçası kullanılmalıdır.
Hattın malzeme listesini birlikte çıkaralım
Güzergâh uzunluğu, gömme derinliği, baca sayısı ve bağlanacağı mevcut hattı iletin; boru, conta, manşon ve geçiş parçalarını tek listede hazırlayalım.
Hızlı Teklif AlHat Kapanmadan Yapılacak Son Kontroller
- Tüm eklerde conta yerinde ve boru işaret çizgisine kadar itilmiş
- Kot ve eğim baca aralarında nivo ile teyit edilmiş
- Boru altı köşe dolgusu ve yan dolgu katmanlar hâlinde sıkıştırılmış
- Su tutma kontrolü yapılmış, ek noktalarında ıslanma yok
- Perforeli bölümde delik yönü ve filtre katmanı doğru
- Açık kalan uçlar körtapa ile kapatılmış
- Dolgu tamamlandıktan sonra kontrol yapılması planlanıyor
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden koruge boru, conta, manşon ve geçiş parçalarını tek listede tedarik eder. Boru ve ek parça kalemleri tek listede toplandığında tek araca yüklenir; Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli dahil Türkiye geneline şantiye teslimi yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Altyapı › Koruge Borular ve Koruge Ek Parçalar
- Anma çapı aralığı
- Ø100 – Ø1000 mm
- Malzeme
- HDPE / PE
- Ek yöntemi
- Contalı geçme: muflu boru veya manşon
- Hesap birimi
- Boru metre, ek parça adet
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
Sıkça Sorulan Sorular
Koruge boru hangi yönde döşenir?+
Döşemeye mansaptan, yani suyun gittiği taraftan başlanır ve menbaya doğru ilerlenir. Muf ağzı akış yönünün tersine bakar; böylece akan su ek yerinde basamağa çarpmaz.
Koruge boru nasıl kesilir?+
Oluğun dibinden, iki sırt arasındaki vadiden ve boru eksenine dik olacak şekilde kesilir. Sırt ortasından yapılan kesimde conta oturacak tam yuva kalmaz. Kesim sonrası çapaklar alınır.
Koruge borunun altına ne dökülür?+
Elenmiş, granüler ve sıkıştırılabilir bir yatak malzemesi. Keskin köşeli iri taş, donmuş malzeme ve organik toprak kullanılmaz. Kazıdan çıkan malzeme yatak için uygun olmayabilir.
Boru üstünden araç geçebilir mi?+
İlk örtü katmanı tamamlanmadan geçirilmez. Kalıcı trafik yükü altında ise boru sınıfı, gömme derinliği ve üst yapı birlikte değerlendirilir; bu seçim projedeki statik hesaba göre yapılır.
Conta takarken ne kullanılmalı?+
Yalnız su bazlı kayganlaştırıcı. Gres, motor yağı ve deterjan elastomer contanın yapısını bozar; ek kısa sürede sızdırmaya başlar.
Kesilen boruyu nasıl eklerim?+
Kesilen uçta muf kalmadığı için manşon kullanılır. Manşon iki boruyu ortalar, sızdırmazlık iki ayrı contayla sağlanır. Kesim yapılan her noktaya bir manşon ve iki conta düşer.
Döşeme öncesi metrajınızı kontrol edelim
Güzergâh, kot farkı ve bağlantı noktalarını iletin; boru sınıfından ek parça adedine kadar kırılımlı teklifi teknik ekibimizle hazırlayalım.
Teklif Al
