Aynı rögar kapağı kaldırımda yıllarca sorunsuz durur; iki metre ötedeki taşıt yoluna konduğunda kısa sürede çatlar. Fark kapağın kalitesinde değil, sınıfındadır. TS EN 124, rögar kapaklarını ve yağmur suyu ızgaralarını taşıyabilecekleri deney yüküne göre A15'ten F900'e altı sınıfa ayırır ve her sınıfı belirli bir kullanım bölgesine bağlar. Doğru seçim, kapağın konacağı noktanın yalnız bugün değil, ileride de hangi araç trafiğine açık olacağını bilmekle başlar.
Kısa Cevap
Rögar kapağı sınıfları TS EN 124'te tanımlanır ve deney yüküne göre altıya ayrılır: A15 (15 kN) yaya ve bisiklet, B125 (125 kN) kaldırım ve otopark, C250 (250 kN) bordür kenarı oluk bölgesi, D400 (400 kN) taşıt yolları, E600 (600 kN) liman ve endüstri sahası, F900 (900 kN) havalimanı pistleri içindir. Taşıt yoluna konan kapak en az D400 olur.
Bu Yazıda Neler Var?
- Rögar kapağında sınıf ne anlatır
- Sınıf ve deney yükü tablosu
- Hangi alana hangi sınıf konur
- Bordür kenarında C250'nin özel yeri
- Döküm ve kompozit kapak karşılaştırması
- Çerçeve, kot ayarı ve takırdama
- Kapak üzerindeki işaretleri okumak
Rögar Kapağında Sınıf Ne Anlatır?
Sınıf, kapağın ve çerçevesinin kırılmadan karşılaması gereken deney yükünü anlatır; harfin yanındaki sayı bu yükün kilonewton cinsinden değeridir. D400, 400 kN'luk deney yükünü karşılayan kapak demektir ve bu yaklaşık 40 tonluk bir kuvvete denk gelir. Deney yükü bir laboratuvar şartıdır, kapağın üzerinde sürekli duracak yük olarak okunmaz; amaç kapağın konduğu bölgedeki en ağır tekerleğe güvenle dayanmasıdır.
Sınıf malzemeden bağımsızdır: aynı sınıf döküm, kompozit veya beton bir kapakla sağlanabilir. Bu yüzden ‘döküm mü kompozit mi’ sorusundan önce ‘hangi sınıf’ sorusu cevaplanır. Kapağın altındaki yapının menhol mü muayene bacası mı olduğu ise ayrı bir karardır; farkları menhol nedir yazısında anlatılıyor.
TS EN 124 Rögar Kapağı Sınıfları Tablosu
Standart altı sınıf tanımlar. Aşağıdaki tablo her sınıfın deney yükünü ve öngörülen kullanım bölgesini gösterir; yağmur suyu ızgaraları da aynı sınıflandırmaya tabidir.
| Sınıf | Deney yükü | Kullanım bölgesi |
|---|---|---|
| A15 | 15 kN | Yalnız yaya ve bisiklet trafiği |
| B125 | 125 kN | Yaya yolları, kaldırımlar, otoparklar ve araç park alanları |
| C250 | 250 kN | Bordür kenarı oluk bölgesi ve banketler: taşıt yoluna en fazla 0,5 m, kaldırıma en fazla 0,2 m taşan bölge |
| D400 | 400 kN | Taşıt yolları, banketler ve her tür aracın park alanı |
| E600 | 600 kN | Yüksek tekerlek yükü olan alanlar: liman, endüstri sahası |
| F900 | 900 kN | Çok yüksek yükler: havalimanı pistleri |
Hangi Alana Hangi Sınıf?
Sınıf, kapağın bugünkü değil en kötü durumdaki yüküne göre seçilir. Yaya alanı gibi görünen bir noktaya itfaiye aracı, kamyonet ya da bakım aracı çıkabiliyorsa o nokta araç yüküne göre değerlendirilir. Seçimi beş soruyla yapmak mümkündür.
- 1Kapağın üzerinden yalnız yaya ve bisiklet mi geçecek? Öyleyse A15 yeterlidir.
- 2Kaldırım, yaya yolu veya binek araç otoparkı mı? B125 seçilir; her tür aracın park ettiği alan D400 ister.
- 3Kapak bordür kenarındaki oluk bölgesinde mi? Taşıt yoluna en fazla 0,5 m, kaldırıma en fazla 0,2 m taşan bölgede C250 kullanılır.
- 4Taşıt yolu, banket veya ağır araç park alanı mı? D400 seçilir.
- 5Liman, endüstri sahası veya havalimanı gibi ağır yük alanı mı? E600 veya F900 değerlendirilir.
| Nokta | Önerilen asgari sınıf | Not |
|---|---|---|
| Bahçe içi yürüyüş yolu | A15 | Araç girişi yoksa |
| Site içi kaldırım | B125 | Bakım veya itfaiye aracı çıkabiliyorsa D400 düşünülür |
| Binek araç otoparkı | B125 | Kamyon ve servis aracı giriyorsa D400 |
| Bordür dibi yağmur suyu ızgarası | C250 | Taşıt yoluna taşma 0,5 m'yi aşıyorsa D400 |
| Site içi veya şehir içi taşıt yolu | D400 | Kapak şerit içinde kalıyorsa |
| Liman ve endüstri sahası | E600 | Yüksek tekerlek yükü olan alanlar |
Kablo hatlarındaki ek odası ve menhol kapakları da aynı mantıkla seçilir; kablo güzergâhı çoğu zaman kaldırımla yol arasında gidip geldiği için her kapak noktası ayrı değerlendirilir. Ayrıntılar elektrik menholü nedir yazısında.
Bordür Kenarı: C250'nin Özel Yeri
C250, yalnız bordür kenarındaki oluk bölgesi ve banketler için tanımlanmış dar bir sınıftır: taşıt yoluna en fazla 0,5 m, kaldırıma en fazla 0,2 m taşan bölge. Yağmur suyu ızgaraları ve bordür dibi kapakları çoğunlukla bu bölgeye düşer. Bordür dibine tekerlek, şerit ortasındaki kadar sık gelmez; sınıfın bu bölgeyle sınırlı tutulmasının pratik karşılığı budur. Yağmur suyu ızgarası seçerken de aynı ayrım geçerlidir: bordür dibindeki ızgara C250, şerit içine yerleşen ızgara D400 ister.
Şeride taşan ızgara D400 ister
Kapak veya ızgara bordürden itibaren taşıt yoluna 0,5 m'den fazla taşıyorsa artık C250 bölgesinde değildir; taşıt yolu sayılır ve D400 seçilir. Yol genişletmesi veya bordür kaydırması sonrasında mevcut kapakların sınıfı yeniden kontrol edilir.
Döküm mü Kompozit mi? Kapak Malzemesi
Rögar kapakları döküm, kompozit ve beton olarak bulunur; sınıfı sağlayan her malzeme kullanılabilir. Seçimi ağırlık, hırsızlık riski, korozyon ortamı ve montaj kolaylığı belirler.
| Özellik | Döküm kapak | Kompozit kapak |
|---|---|---|
| Ağırlık | Ağır; büyük ölçülerde kaldırma ekipmanı gerekebilir | Hafif; elle taşınabilir |
| Hırsızlık riski | Metal olduğu için hurda değeri taşır | Hurda değeri yoktur |
| Korozyon | Kaplamaya ve ortam koşuluna bağlı | Paslanmaz |
| Sınıf aralığı | Taşıt yolu sınıfları dahil geniş aralık | Ürüne göre değişir, föyden doğrulanır |
| Tipik kullanım | Taşıt yolları ve ağır trafik | Peyzaj, kablo ve vana kutuları, kaldırım ve otopark |
Beton kapaklar da kullanılır; ağırlıkları nedeniyle açma-kapama için kaldırma ekipmanı gerekebilir.
Katalogdaki kompozit rögar kutusu açıklamasında asgari 400 kN (40 ton) taşıma değeri yer alır; bu, D400 sınıfının deney yüküne karşılık gelir. Ürüne özgü sınıf, satın almadan önce ürün föyünden ve kapak üzerindeki işaretten doğrulanır. Kutuların ölçü seçeneklerini kompozit rögar kutusu ölçüleri yazısında karşılaştırabilirsiniz.
Kompozit ve termoplastik kutuları inceleyin
485×485 ve Ø500 ölçülü kompozit kutularla 20×20'den 55×55'e termoplastik rögar kutularını tek kategoride görün.
Kutuları İnceleKapak Montajı ve Kot Ayarı
Doğru sınıftaki kapak bile yanlış oturtulursa kırılır veya takırdar. Kapağın taşıdığı yük çerçeveye, çerçeveden altındaki gövdeye ya da beton yakaya geçer; zincirin her halkası aynı yüke göre hazırlanır.
- Çerçeve, kaplamanın bitmiş kotuyla aynı seviyede; kapak ne çukurda ne de kaplamanın üstünde.
- Çerçevenin altında boşluk yok; yük beton yakaya veya taşıyıcı tabana eşit dağılıyor.
- Taşıt yolunda çerçeve çevresi beton yakayla sabitleniyor.
- Oturma yüzeyinde kum, taş ve asfalt artığı yok; kapak çerçeveye tam oturuyor.
- Kapak, sınıfı yetersiz bir kutunun veya gevşek dolgunun üzerine bindirilmiş.
- Asfalt yenilendiğinde çerçeve yükseltilmemiş, kapak çukurda kalmış.
- Kapak, başka bir ürünün çerçevesiyle eşleştirilerek kullanılmış.
Takırdamanın en sık nedeni kapakla çerçeve arasındaki oturma uyumsuzluğudur: aradaki kum ve taş, aşınmış oturma yüzeyi ya da farklı ürünlerin eşleştirilmesi kapağı oynatır. Her geçişte kapak çerçeveye vurur, zamanla çerçeve gevşer ve çevresindeki kaplama kırılır. Trafikli alanlarda kilitli veya menteşeli kapak, kapağın yerinden çıkmasını ve çalınmasını da zorlaştırır.
Kapak Üzerindeki Yazılar
TS EN 124'e uygun bir kapağın üzerinde sınıfını ve kökenini gösteren işaretler bulunur. Satın almada ve teslim kontrolünde bakılacak yer burasıdır; irsaliyedeki bilgi ile kapaktaki işaretin aynı olması gerekir.
- Standart numarası: EN 124 ibaresi
- Sınıf: A15, B125, C250, D400, E600 veya F900
- Üreticinin adı veya işareti ve üretim yeri
- Belgelendirilmiş üründe belgelendirme kuruluşunun işareti
- Bazı kapaklarda kullanım amacı: kanalizasyon, yağmur suyu, telekom gibi
Kapakta sınıf yazmıyorsa, sınıf yalnız katalog ifadesiyle kabul edilmez; ürün föyü ve uygunluk belgesi istenir. Kompozit ve termoplastik kutuların tamamını rögar kutuları kategorisinde görebilirsiniz.
Teklif isterken sınıfı tek başına yazmak yetmez; kapağın konacağı yer, kutunun iç ölçüsü ve kapak tipi birlikte bildirilir. Aşağıdaki künye bu bilgileri tek yerde toplar.
- Konum
- Taşıt yolu, bordür dibi, kaldırım, otopark veya yeşil alan
- Sınıf
- TS EN 124'e göre A15, B125, C250, D400, E600 veya F900
- Ölçü
- Kutunun iç ölçüsü, kapağın net açıklığı ve derinlik
- Kapak tipi
- Düz kapak veya yağmur suyu ızgarası; kilitli ya da menteşeli
- Kullanım
- Kanalizasyon, yağmur suyu, kablo eki, vana veya drenaj muayenesi
- Adet ve teslim
- Kapak sayısı ve şantiye adresi
Rögar kutusu ve kapak seçenekleri
Ürüne özgü yük sınıfını ürün föyünden doğrulayarak seçin.
Sıkça Sorulan Sorular
Rögar kapağı sınıfları nelerdir?+
TS EN 124'te altı sınıf tanımlıdır: A15 (15 kN), B125 (125 kN), C250 (250 kN), D400 (400 kN), E600 (600 kN) ve F900 (900 kN). Sayılar kilonewton cinsinden deney yüküdür ve her sınıf belirli bir kullanım bölgesine karşılık gelir.
Yola hangi rögar kapağı konur?+
Taşıt yolları, banketler ve her tür aracın park alanı için TS EN 124'te D400 sınıfı tanımlıdır. Liman ve endüstri sahası gibi yüksek tekerlek yükü olan alanlarda E600, havalimanı pistlerinde F900 gerekir.
D400 ne demek?+
D400, kapağın 400 kN deney yükünü karşılayan sınıfta olduğunu gösterir; bu yaklaşık 40 tonluk bir kuvvete denk gelir. Taşıt yolları ve her tür aracın park alanı için tanımlanmış sınıftır.
Kaldırıma hangi kapak uygun?+
Yaya yolları ve kaldırımlar için B125 sınıfı tanımlıdır; yalnız yaya ve bisiklet geçen yerlerde A15 yeterlidir. Kaldırıma bakım veya itfaiye aracı çıkabiliyorsa daha yüksek sınıf değerlendirilir.
Kompozit rögar kapağı araç yüküne dayanır mı?+
Sınıfına bağlıdır. Katalogdaki kompozit rögar kutusu açıklamasında asgari 400 kN taşıma değeri yer alır ve bu D400 düzeyine karşılık gelir. Her ürünün sınıfı ürün föyünden ve kapak üzerindeki işaretten doğrulanır.
Rögar kapağı neden takırdar?+
En sık neden kapakla çerçeve arasındaki oturma uyumsuzluğudur: oturma yüzeyindeki kum ve taş, aşınma veya farklı ürünlerin eşleştirilmesi. Gevşemiş beton yaka ve kot farkı da takırdamayı artırır.
C250 sınıfı nereye konur?+
Bordür kenarındaki oluk bölgesine ve banketlere konur: taşıt yoluna en fazla 0,5 m, kaldırıma en fazla 0,2 m taşan bölge. Bu sınırın dışına taşan kapak taşıt yolu sayılır ve D400 ister.
Kapak ve kutu listenizi sınıfıyla birlikte hazırlayalım
Konacağı yerleri, ölçüleri ve adetleri iletin; uygun sınıfta kutu ve kapak seçenekleriyle teklif hazırlayalım.
Teklif Alın
