HDPE boru ile koruge boru farkı hammaddede değil, borunun yapısında ve yaptığı işte yatar. İkisi de siyah, ikisi de polietilen olabilir ve ikisi de toprağa gömülür; biri sınıfına göre örneğin 10 ya da 16 bar işletme basıncı taşır, diğeri hiç basınç taşımaz. PE100 basınçlı boru dolu cidarlıdır, sınıfı PN ile anılır ve kaynakla birleştirilir. Koruge boru yapılı cidarlıdır, sınıfı SN ile anılır ve contalı mufla birleştirilir. İkisini karıştırmak ya sızan bir basınçlı hat ya da gereksiz pahalı bir kanalizasyon demektir.
Kısa Cevap
HDPE (PE100) basınçlı boru dolu cidarlı, basınç sınıflı (PN) bir borudur; içme suyu, yangın ve basınçlı sulama hatlarında kullanılır ve alın kaynağı ya da elektrofüzyonla birleştirilir. Koruge boru dışı oluklu, içi düz yapılı cidarlı bir borudur; halka rijitliğiyle (SN) sınıflanır, yağmur suyu ve kanalizasyon gibi cazibeli hatlarda muf ve contayla birleştirilir. Koruge basınçlı hatta kullanılmaz.
Bu Yazıda Neler Var?
- Aynı polietilenden çıkan iki ayrı boru ailesi
- Dolu cidar ile yapılı cidarın farkı ve Ø200 örneği
- PN ve SN: iki farklı dayanım ölçüsü
- Kaynak, elektrofüzyon ve contalı muf
- Hangi hatta hangi boru: karar tablosu
- Yanlış seçimin sahadaki sonuçları
- İki borunun ortak özellikleri
HDPE Boru ile Koruge Boru: Aynı Hammadde, Farklı Boru
HDPE, yüksek yoğunluklu polietilenin kısaltmasıdır ve bir hammaddeyi anlatır, bir boru tipini değil. Aynı hammaddeden iki ayrı aile çıkar: basınçlı su taşıyan dolu cidarlı borular, sahadaki adıyla P100 boru, ve cazibeli hatlarda kullanılan yapılı cidarlı koruge borular. Koruge borunun hammaddesi HDPE ya da PP olabilir; katalogdaki koruge borular HDPE gövdelidir.
“HDPE boru” ve “HDPE koruge” adları aynı listede yan yana geçtiğinde hangisinin basınç taşıyacağı yalnız sınıf bilgisinden anlaşılır: satırda PN ya da SDR yazıyorsa basınçlı boru, SN yazıyorsa cazibeli koruge söz konusudur.
| Özellik | PE100 basınçlı boru | Koruge boru |
|---|---|---|
| Cidar yapısı | Dolu, tek katmanlı cidar | Dışı oluklu, içi düz yapılı cidar |
| Sınıf ölçüsü | PN (bar), katalogda PN4–PN32 | SN (kN/m²), katalogda SN4 ve SN8 |
| Ürün standardı | TS EN 12201 | TS EN 13476 |
| Çap anma | Dış çap, Ø16–Ø1600 mm | Çoğunlukla iç çap, Ø100–Ø1000 mm |
| Boy | 6 veya 12 m boy, Ø125'e kadar kangal | 6 m boy |
| Birleştirme | Alın kaynağı, elektrofüzyon, kaplin | Muf ve EPDM conta, manşon |
| Tipik iş | İçme suyu, yangın hattı, basınçlı sulama | Yağmur suyu, kanalizasyon, menfez |
| Renk | Siyah; içme suyunda mavi şeritli | Dışı siyah; iç yüzey kameralı muayene için renkli olabilir |
Aralıklar katalogdaki ürünlere aittir; kesin ölçü ve sınıf siparişte ürün föyüyle teyit edilir.
Dolu Cidar ve Yapılı Cidar
Dolu cidarlı borunun duvarı baştan sona tek parça polietilendir; iç basınç cidarın tamamında çekme gerilmesi olarak taşınır ve cidar kalınlığı basınç sınıfıyla birlikte artar. Yapılı cidarlı koruge boruda malzeme dışta oluklar, içte düz bir katman olarak dağıtılmıştır: oluklar dış yükü taşıyan halka rijitliğini, düz iç katman akışı sağlar.
Bu farkın pratik sonucu şudur: koruge boru aynı halka rijitliğine dolu cidarlı bir boruya göre çok daha az hammaddeyle ulaşır, ama iç basınca dayanacak sürekli bir cidarı yoktur. Aynı “200” rakamının iki boruda ne anlattığı farkı somutlaştırır. Koruge tiplerini ve çap aralığını koruge boru kategorisinde görebilirsiniz.
| Ölçü | PE100 Ø200 SDR 11 | 200'lük koruge |
|---|---|---|
| Anma ölçüsü neyi anlatır | Dış çap 200 mm | İç çap yaklaşık 200 mm |
| İç çap | 163,6 mm (asgari et ile) | Yaklaşık 200 mm |
| Cidar | 18,2 mm dolu cidar | Oluklu dış ve düz iç katman |
| Sınıf | PN16 (20 °C su) | SN4 veya SN8 |
| Metre ağırlığı | Teorik ≈ 9,98 kg/m | Ürün föyüne göre; dolu cidara göre belirgin biçimde hafif |
Aynı “200” rakamı birinde yaklaşık 164 mm'lik, diğerinde yaklaşık 200 mm'lik bir akış kesitini anlatır. Bu yüzden iki boru birbirine doğrudan bağlanamaz ve aynı ek parçayı kullanamaz.
PN ile SN: İki Farklı Dayanım Ölçüsü
PN, borunun 20 °C suda sürekli taşıyabileceği iç basıncı bar cinsinden anlatır; SN ise borunun dış yük altında şeklini koruma direncini, yani halka rijitliğini kN/m² cinsinden anlatır. Biri borunun içindeki suyu, diğeri üstündeki toprağı ve trafiği ölçer; birbirine çevrilemez.
PE100 boruda PN, dış çap ile et kalınlığı arasındaki orana (SDR) bağlıdır: PN = 20·σs/(SDR−1) ve PE100 için σs = 8 MPa; bu bağıntıyla SDR 17 PN10, SDR 11 PN16 olur. Koruge boruda halka rijitliği TS EN ISO 9969 deneyiyle ölçülür. SN, sanıldığı gibi bir “toprak numarası” değildir. PN seçiminin ayrıntısını HDPE boruda PN değeri yazısında tablolaştırdık.
Yüksek SN, basınç dayanımı demek değildir
SN8 koruge boru SN4'e göre daha fazla dış yük taşır; iç basınç dayanımı ise ikisinde de tanımlı değildir. Contalı muf, iç basınç altında çalışmak üzere değil, cazibeli akışta sızdırmazlığı sağlamak ve kökü, toprağı dışarıda tutmak üzere tasarlanır.
Birleştirme Yöntemleri
PE100 basınçlı boru, iç basıncı ve hattın çekme kuvvetini taşıyabilen birleşimlerle bağlanır: aynı çap ve SDR'deki borularda alın kaynağı; tamir, servis ve dar alanlarda elektrofüzyon ek parçaları; küçük ve orta çaplarda mekanik kaplinler. Koruge boru muf ve EPDM contayla, kesilen noktalarda manşon ve iki contayla birleştirilir; büyük çaplarda ürün ailesine göre ekstrüzyon kaynağı veya elektrofüzyon kaynaklı manşon çözümleri de bulunur.
PE100 basınçlı hat
Kaynaklı hat çekmeye dayanıklı, tek parça bir boru gibi çalışır.
- Alın kaynağı (aynı çap ve SDR)
- Elektrofüzyon manşon, dirsek, te
- Kaplin ek parçaları (küçük ve orta çap)
- Flanş adaptörüyle vana ve pompa bağlantısı
Koruge cazibeli hat
Contalı ek, zemin oturmasında küçük açısal ve eksenel serbestlik bırakır.
- Muf ve EPDM conta
- Kesilen uçta manşon ve iki conta
- PVC hatta geçiş adaptörü
- Beton rögara beton geçiş parçası
Birleşim farkı hattın davranışını da belirler. Contalı ekin bıraktığı serbestlik zemin oturmasında avantajdır, iç basınçta ise zayıflıktır; kaynaklı PE hattın sürekliliği ise basınçlı hatta aranan özelliktir.
İki ailenin temel kalemleri
Basınçlı hatta boru ile elektrofüzyon veya kaplin parçası, cazibeli hatta boru ile manşon ve conta birlikte planlanır.
PE 100 Borular
HDPE Borular
HDPE / PE
Ürünü incele
EF Manşon
EF (Elektro Füzyon Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Kaplin Manşon (Mavi Seri)
Kaplin Ek Parçaları
U-PVC
Ürünü incele
SN8 Koruge Borular
Koruge Borular
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge Manşon
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü incele
Koruge Boru Contası
Koruge Ek Parçalar
HDPE / PE
Ürünü inceleHangi Hatta Hangisi?
Hattın içinde basınç varsa PE100 gibi PN sınıflı bir boru, su yalnız eğimle akıyorsa koruge gibi SN sınıflı bir boru seçilir. Kararı borunun adı değil, hattın çalışma biçimi verir.
| Hat | Çalışma biçimi | Uygun boru | Sınıf ölçüsü |
|---|---|---|---|
| İçme suyu şebekesi ve isale | Basınçlı | PE100 | PN |
| Gömülü dış yangın hattı | Basınçlı | PE100, yaygın olarak SDR 11 | PN |
| Basınçlı sulama ana hattı | Basınçlı | PE100 | PN |
| Atık su terfi (pompa) hattı | Basınçlı | PE100 | PN |
| Yağmur suyu toplama hattı | Cazibeli | Koruge | SN |
| Cazibeli kanalizasyon | Cazibeli | Koruge | SN |
| Menfez ve yol altı geçişi | Cazibeli | Koruge, trafik altında SN8 | SN |
| Zemin drenajı | Cazibeli, toplayıcı | Perforeli koruge veya drenaj borusu | Delik yapısı ve SN |
Basınçlı tarafın çap, sınıf ve kullanım alanlarını HDPE boru rehberinde, cazibeli tarafınkileri koruge boru rehberinde ayrıntılı anlattık.
Yanlış Seçimin Sonuçları
Koruge boruyu basınçlı hatta kullanmak hattın sızdırmasıyla, PE100'ü cazibeli hatta gereksiz yere kullanmak ise maliyet ve işçilik kaybıyla sonuçlanır. Üçüncü hata kâğıt üzerinde yapılır ve ilk ikisinin kaynağıdır.
Koruge basınçlı hatta
Contalı muf iç basınç altında açılır; borunun iç basınç sınıfı yoktur. Pompalı bir hatta ya da şebeke basıncında kullanılan koruge, basınç testinde ya da işletmede sızıntıyla sonuçlanır.
PE100 cazibeli hatta
Teknik olarak çalışır, ama taşımadığı bir basınç için fazladan malzeme, kaynak ekipmanı ve kaynak işçiliği ister. Bina bağlantılarında ölçü uyumu da ayrıca çözülür.
Listede yalnız “HDPE boru” yazmak
Sınıf bilgisi olmayan satır şantiyeye yanlış ailenin gelmesine yol açar. Basınçlı hatta PE100 ile SDR veya PN, cazibeli hatta koruge ile SN yazılır.
- PE100 basınçlı boru
- Dış çap, SDR veya PN, boy veya kangal, içme suyu ise mavi şerit
- Koruge boru
- Anma iç çapı, SN sınıfı, tip (düz, perforeli, FKS), metraj
- Birleşim kalemleri
- Elektrofüzyon parçası veya kaplin; koruge için manşon ve conta
- Geçişler
- Flanş adaptörü, PVC geçiş adaptörü, beton geçiş parçası
Ortak Özellikler
İki boru da polietilenin ortak avantajlarını taşır: hafiftir, korozyona uğramaz, toprağın ve atık suyun kimyasal etkilerine dayanır ve esnek davranır. Ortak noktalar ikisinin birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmez; ortak olan hammadde ve dayanıklılık, ayrışan ise borunun hattaki görevidir.
- Korozyon yok: Pas ve elektrokimyasal korozyon görülmez; agresif zeminde kaplama gerekmez.
- Esnek boru davranışı: İkisi de zemin hareketini kırılmadan izler ve ikisi de yatak ile yan dolgunun kalitesine bağlıdır.
- Uzun tasarım ömrü: PE borular için 50 yıl tasarım ömrü yaygın bir ifadedir ve standart test yöntemlerine dayanır.
- Güneş: Karbon siyahı katkılı dış yüzey UV'ye dayanıklıdır; şantiyede uzun süre açıkta beklemede yine de örtü önerilir, PE100'deki mavi şerit güneşte solar.
- Hafiflik: Taşıma ve montajda ekipman ihtiyacını azaltır; koruge boruda aynı hafiflik, yeraltı suyu yüksek hendekte yüzme riski olarak geri döner.
PE100 basınçlı boruları inceleyin
PE100 ve PE32 boruları çap, basınç sınıfı ve boy-kangal seçenekleriyle aynı kategoride görün.
HDPE BorularSıkça Sorulan Sorular
HDPE boru ile koruge boru arasındaki fark nedir?+
HDPE basınçlı boru dolu cidarlıdır, PN sınıfıyla basınçlı hatlarda çalışır ve kaynakla birleştirilir. Koruge boru dışı oluklu, içi düz yapılı cidarlıdır, SN sınıfıyla cazibeli hatlarda çalışır ve contalı mufla birleştirilir. Hammadde aynı olabilir, iş farklıdır.
Koruge boru HDPE mi?+
Çoğunlukla evet; koruge boru HDPE ya da PP hammaddeyle üretilir ve katalogdaki koruge borular HDPE gövdelidir. Ancak HDPE yalnız hammaddeyi anlatır; HDPE koruge, basınçlı HDPE boruyla aynı ürün değildir.
Koruge boru basınçlı su hattında kullanılır mı?+
Kullanılmaz. Koruge borunun iç basınç sınıfı yoktur ve contalı mufu basınç altında açılıp sızdırır. İçme suyu, yangın ve basınçlı sulama hatlarında PE100 gibi PN sınıflı borular kullanılır.
HDPE boru kanalizasyonda kullanılır mı?+
Pompalı atık su terfi hatlarında kullanılır, çünkü bu hatlar basınçlıdır. Cazibeli kanalizasyonda teknik olarak çalışır; ancak taşımadığı bir basınç için fazladan malzeme ve kaynak işçiliği gerektirdiğinden bu hatlarda genellikle koruge tercih edilir.
SN ve PN farkı nedir?+
PN, borunun 20 °C suda sürekli taşıyabileceği iç basıncı bar cinsinden; SN, dış yük altında şeklini koruma direncini kN/m² cinsinden anlatır. PN basınçlı borunun, SN cazibeli koruge borunun sınıf ölçüsüdür ve birbirine çevrilemez.
Koruge boru kaynak yapılır mı?+
Standart birleşim muf ve EPDM contadır; kesilen noktalarda manşon ve iki conta kullanılır. Büyük çaplarda ürün ailesine göre ekstrüzyon kaynağı veya elektrofüzyon kaynaklı manşon çözümleri de vardır; uygulanabilirliği ürün föyünden kontrol edilir.
Hangisi daha pahalı?+
Aynı iş için karşılaştırılmazlar. Dolu cidarlı basınçlı boru metre başına daha fazla hammadde içerir; cazibeli hatta kullanıldığında bu fazladan malzeme ve kaynak işçiliği gereksiz maliyettir. Kesin fiyat çap, sınıf ve metrajla teklifte belirlenir.
Basınçlı ve cazibeli hatlarınızı tek listede toplayalım
Her hattın işini, çapını ve sınıfını iletin; PE100, koruge ve birleşim kalemlerini kırılımlı teklifte birlikte hazırlayalım.
Teklif Al
