Şantiyede “300'lük koruge” denildiğinde kastedilen, iç çapı yaklaşık 300 mm olan çift cidarlı borudur; aramalarda aynı ifade çoğu zaman “300 lük koruge boru” diye yazılır. Kaçlık sorusu sahada ölçüden çok bir iş tarifidir: 200'lük denince parsel bağlantısı, 300'lük ve 400'lük denince site içi ve sokak hatları, 500'lük ve üstü denince ana kolektör ve menfez akla gelir. Bu eşleştirme yaygın uygulamayı anlatır; kesin çapı her zaman hattın debisi ve eğimi belirler.
Kısa Cevap
Koruge boruda “kaçlık” anma iç çapını anlatır: 300'lük koruge, iç çapı yaklaşık 300 mm olan borudur. Yaygın uygulamada 100'lük ve 150'lik kısa bağlantılarda ve drenajda, 200'lük parsel ve bina bağlantısında, 300'lük ve 400'lük site içi ve sokak hatlarında, 500'lük ve 600'lük ana kolektör ve menfezlerde, 800'lük ve 1000'lik büyük debili hatlarda kullanılır. Kesin çap debi ve eğim hesabıyla seçilir.
Bu Yazıda Neler Var?
- “Kaçlık” ifadesinin iç çap anlamı ve kademe tablosu
- 100'lük ve 150'lik: kısa bağlantılar ve drenaj
- 200'lük: parsel ve bina bağlantısı
- 300'lük ve 400'lük: site içi ve sokak hatları
- 500'lük ve 600'lük: ana kolektör ve menfez
- 800'lük ve 1000'lik: büyük debi ve FKS tipi
- Çap seçiminde sık yapılan üç hata
“Kaçlık” Koruge Ne Demek? 300'lük Örneği
“Kaçlık” sorusunun cevabı borunun iç çapıdır: 300'lük denilen koruge, iç açıklığı yaklaşık 300 mm olan borudur. Çift cidarlı borular TS EN 13476'da iç çap esaslı (DN/ID) ve dış çap esaslı (DN/OD) serilerle tanımlanır; Türkiye'de koruge çoğunlukla iç çapına göre anılır. Dış çap, oluk profili nedeniyle iç çaptan belirgin biçimde büyüktür ve ürüne göre değişir; ölçü ayrıntısını koruge boru iç ve dış çapları yazısında verdik.
| Kademe (iç çap) | Yaygın kullanım | %1 eğimde dolu kesit kapasitesi | Sık birlikte gelen kalemler |
|---|---|---|---|
| 100'lük | Drenaj, kısa yan bağlantılar | Küçük debiler | Perforeli boru, manşon, redüksiyon |
| 150'lik | Bina çıkışı, kısa parsel hatları, drenaj toplayıcısı | ≈ 20 L/sn | PVC geçiş adaptörü, dirsek, manşon |
| 200'lük | Parsel ve bina bağlantısı, küçük site kolları | ≈ 43 L/sn | Çıkışlı C, PVC geçiş adaptörü, beton geçiş |
| 300'lük | Site içi ana hat, sokak tali hattı | ≈ 126 L/sn | Tee, redüksiyon, beton geçiş |
| 400'lük | Sokak hattı, site toplayıcısı | ≈ 271 L/sn | Tee, redüksiyon, beton geçiş |
| 500'lük – 600'lük | Ana kolektör, menfez | ≈ 491 – 798 L/sn | Beton geçiş, manşon, conta |
| 800'lük – 1000'lik | Büyük havza, dere ve büyük hendek geçişi | ≈ 1.719 – 3.117 L/sn | FKS tip boru, manşon, conta |
Bir sitede suyun çap kademelerinden geçişi
- Bina PVC çıkışı
- 150'lik veya 200'lük parsel bağlantısı
- Bina önündeki muayene bacası
- 300'lük site içi hat
- 400'lük toplayıcı
- 500'lük ve üstü kolektör ya da deşarj
Hat mansaba doğru ilerledikçe toplama alanı büyür ve kademe yükselir; çap hiçbir noktada geri düşmez. Akış şeması yaygın bir kurguyu gösterir: küçük bir sitede zincir 300'lükte bitebilir, geniş bir sahada 500'lük ve üstüne uzanır. Her kademe değişimi bir bacada, redüksiyon ya da tee ile yapılır ve kademenin yeri kolların birleştiği noktalardaki toplam debiden okunur.
100'lük ve 150'lik: Bağlantı ve Kısa Hatlar
100'lük ve 150'lik koruge, küçük debili kısa hatlarda kullanılır: bina çıkışından gelen kolun ana hatta kısa bir bağlantıyla ulaştırılması, bahçe ve temel çevresi drenajında toplanan suyun taşınması, bacalar arasındaki kısa yan kollar. Drenaj tarafında bu çaplar çoğunlukla perforeli tipte, toprağın suyunu toplamak için kullanılır; yüzeyden gelen suyu taşıyacak hatta deliksiz tip seçilir.
Küçük çaplar, debi düşük olsa da tıkanmaya daha açıktır; kök, kum ve inşaat artığı kesiti hızla daraltır. Bu kademe birden fazla binanın ya da geniş bir sert yüzeyin suyunu toplamaya başladığında yetersiz kalır; uzun ve çok bağlantılı kollarda bir üst kademeye geçilir. Kamu kanalına bağlanan hatlarda asgari çapı ilgili idare belirler.
Kademelere göre koruge boru tipleri
Dört tip de HDPE gövdelidir; perforeli tip suyu toplar, diğerleri taşır. FKS tipi büyük çaplarda öne çıkar.
200'lük: Parsel ve Bina Bağlantısı
200'lük koruge, parsel ve bina bağlantılarında sık görülen kademedir: binanın PVC çıkışını bina önündeki bacaya ya da sokak hattına bağlayan kısa ve orta uzunluktaki hatlar, küçük site kolları ve otopark yağmur suyu kolları. Kapasitesi %1 eğimde, dolu kesitte yaklaşık 43 L/sn'dir; birkaç binanın birleştiği site ana hattında ya da geniş otopark alanlarında bu kapasite yetmemeye başlar.
Bu kademede en sık karşılaşılan iş, iki ölçü sisteminin buluşmasıdır: bina içinden gelen PVC pis su borusu dış çapıyla, koruge iç çapıyla anılır. Ø200 PVC ile 200'lük koruge birbirine doğrudan girmez; geçiş, geçiş adaptörü ya da PVC çıkışlı C parçasıyla kurulur. Doğru ölçü eşleşmesini koruge PVC geçiş adaptörü yazısında anlattık. Parsel bağlantısının çapını ve bağlantı biçimini, bağlanılan şebekenin idaresi belirler.
300'lük ve 400'lük: Site İçi ve Sokak Hatları
300'lük ve 400'lük koruge, site içi ana hatlarda ve sokak tali hatlarında yaygındır; birden fazla bloğun, otoparkın ve yolun suyunu toplayan hatlar bu kademeye çıkar. %1 eğimde dolu kesitte 300'lük yaklaşık 126 L/sn, 400'lük yaklaşık 271 L/sn taşır. Eğim %0,5'e düştüğünde aynı 300'lük boru yaklaşık 89 L/sn'ye iner; düz arazide kademe bu yüzden bir basamak yukarı kayabilir.
Bu çaplarda hat çoğunlukla yol altında kalır ve çapla birlikte sınıf kararı öne çıkar: taşıt yükü altındaki ve derin gömülen hatlarda SN8, yeşil alanda ve sığ gömmede SN4 tercih edilir. Kol bağlantıları için tee ve çıkışlı C parçaları, çap geçişleri için redüksiyon, baca girişleri için beton geçiş parçası listeye girer. Tiplerin tamamını koruge boru kategorisinde görebilirsiniz.
Kademeler arası geçişi kuran ek parçalar
Redüksiyon çap geçişini, PVC geçiş adaptörü bina bağlantısını, beton geçiş parçası baca girişini çözer.
500'lük ve 600'lük: Ana Kolektör ve Menfez
500'lük ve 600'lük koruge, birden fazla tali hattın birleştiği ana kolektörlerde ve küçük-orta debili yol altı menfezlerinde kullanılır. Dolu kesit kapasiteleri %1 eğimde 500'lükte yaklaşık 491 L/sn, 600'lükte yaklaşık 798 L/sn'dir.
Bu çaplarda borunun ağırlığı ve dış ölçüsü montaj yöntemini belirlemeye başlar; hendek dış çapa göre açılır ve iki yanda yan dolgunun sıkıştırılabileceği çalışma payı bırakılır. Menfez kullanımında çap, geçireceği dere ya da hendeğin taşkın debisine göre seçilir; giriş-çıkış ağızları ve örtü kalınlığı ayrıca projelendirilir. Yol altı uygulamanın ayrıntılarını menfez ve yol altı geçişi yazısında anlattık.
800'lük ve 1000'lik: Büyük Debi
800'lük ve 1000'lik koruge, büyük havzaların suyunu taşıyan kolektörlerde, dere ve büyük hendek geçişlerinde kullanılır; katalogdaki çap aralığı Ø1000'de biter. Aynı eğimde ve dolu kesitte 800'lük yaklaşık 1.719 L/sn, 1000'lik yaklaşık 3.117 L/sn taşır.
Büyük çaplarda FKS tipi öne çıkar; ısıtılmış çelik mandel üzerine HDPE bantların spiral sarılmasıyla üretilen yapılı cidarlı bir borudur. Bu ölçekte statik hesap, yatak ve yan dolgu işçiliği, yeraltı suyu yüksekse yüzmeye karşı önlem ve vinçle montaj planı tasarımın parçasıdır. Hesaplanan debi 1000'liğin kapasitesini aşıyorsa paralel hat ya da farklı bir kesit tipi projede değerlendirilir.
Debinizi hesaplayın, çap kademesini görün
Alanı, yüzey tipini ve yağış şiddetini girin; hesaplayıcı tepe debiyi ve önerilen koruge boru çapını göstersin.
Boru Çapını HesaplaÇap Seçiminde Üç Hata
İç çap ile dış çapı karıştırmak
PVC ve PE basınçlı borular dış çapla, koruge iç çapla anılır. Ø200 PVC ile 200'lük koruge aynı boru değildir; geçiş parçası olmadan birleşmez.
Akış yönünde çapı küçültmek
Cazibeli hatta çap mansaba doğru hiç daralmaz. Kolların birleştiği her noktada çap toplam alana göre yeniden kontrol edilir.
Çapı hesapsız, alışkanlıkla seçmek
Aynı 300'lük boru %0,5 eğimde %1'deki kapasitesinin yaklaşık %70'ini taşır. Adımları koruge boru çap hesabı yazısında çözümlü örnekle verdik.
Çap ile SN sınıfı ayrı kararlardır
Çap, hattın taşıyacağı debiden; SN sınıfı borunun üzerine gelecek yükten seçilir. 400'lük bir borunun 200'lükten daha dayanıklı olduğu düşünülmemelidir: ezilmeye direnç çapla değil halka rijitliğiyle belirlenir ve her çap kademesinde SN4 ile SN8 seçenekleri vardır.
- Anma çapı
- İç çap esaslı kademe (örneğin 300'lük, DN/ID 300)
- SN sınıfı
- SN4 veya SN8; gömme derinliği ve üstteki yüke göre
- Tip
- Düz (deliksiz), perforeli veya FKS
- Metraj
- Faydalı boya göre boru adedi ve kesim sayısı
- Geçiş noktaları
- PVC bağlantısı, beton baca girişi, redüksiyon ve tee yerleri
- Teslim
- Şantiye adresi ve indirme imkânı
Sıkça Sorulan Sorular
300'lük koruge boru ne demek?+
İç çapı yaklaşık 300 mm olan koruge borudur. Koruge boruda “kaçlık” ifadesi anma iç çapını anlatır; dış çap oluk profili nedeniyle daha büyüktür ve ürüne göre değişir. Dolu kesitte ve %1 eğimde yaklaşık 126 L/sn taşır.
Bina bağlantısında kaçlık koruge kullanılır?+
Parsel ve bina bağlantılarında 150'lik ve 200'lük kademeler sık görülür. Kesin çapı bağlanan birimlerin debisi, hattın eğimi ve bağlanılan şebekenin idaresinin parsel bağlantı şartı belirler. PVC çıkıştan koruge hatta geçerken geçiş adaptörü kullanılır.
Sokak kanalizasyonu kaçlık olur?+
Sokak tali hatlarında 300'lük ve 400'lük kademeler yaygındır; birden fazla sokağın suyunu toplayan ana kolektörlerde 500'lük ve üstüne çıkılır. Kesin çapı havzanın debisi, hattın eğimi ve idarenin projesi belirler.
Menfezde kaçlık koruge boru kullanılır?+
Menfez çapı, geçireceği dere ya da hendeğin taşkın debisine göre hidrolik hesapla seçilir. Küçük ve orta geçişlerde 500'lük ve 600'lük, büyük su yollarında 800'lük ve 1000'lik koruge gündeme gelir; trafik yükü altında SN8 ve yeterli örtü gerekir.
400'lük koruge boru kaç metre gelir?+
Katalogdaki standart boy, diğer çaplarda olduğu gibi 6 metredir. Hatta katılan net uzunluk muf payı kadar kısadır ve metraj bu faydalı boy üzerinden hesaplanır; ayrıntısı koruge boru boy ve nakliye yazısında.
Koruge boru çapı iç çap mı dış çap mı?+
Türkiye'de koruge boru çoğunlukla iç çapına göre anılır: 300'lük koruge, iç çapı yaklaşık 300 mm olan borudur. Standartta dış çap esaslı seriler de bulunduğundan siparişte anma çapının hangisi olduğu yazılır.
Çap kademelerinizi tek listede fiyatlandıralım
Her kademenin metrajını, SN sınıfını ve geçiş noktalarını iletin; boru ve ek parçaları kırılımlı teklifte toplayalım.
Teklif Al
