Su sayacı, hattın tek tarafsız tanığıdır: kaçak tartışmasında da, abonelik devrinde de son söz kadranındır. Buna rağmen sahada en özensiz takılan armatürlerden biridir. Yanlış yönde bağlanan, süzgeçsiz bırakılan veya dirseğin hemen ardına sıkıştırılan bir sayaç yanlış ölçer; yanlış ölçüm ise ya idareyle ya da kiracıyla masaya gelir. Bu rehberde sayacın nasıl seçildiğini, hangi armatür sırasıyla monte edildiğini ve kadranın nasıl okunduğunu anlatıyoruz.
Kısa Cevap
Su sayacı, içinden geçen suyun hacmini metreküp cinsinden toplar. Seçimi çapla değil beklenen debi aralığıyla yapılır; küçük çaplarda dişli, büyük hatlarda flanşlı gövde kullanılır. Montajda sıra sabittir: kesme vanası, pislik tutucu, sayaç, çekvalf, kesme vanası. Kadranda siyah haneler metreküpü, kırmızı haneler litre kademesini gösterir.
Bu Yazıda Neler Var?
- Su sayacı ne ölçer, mekanik sayaç nasıl çalışır
- Islak ve kuru kadran, tek ve çok hüzmeli tip farkı
- Dişli mi flanşlı mı: bağlantı kararı
- Sayaç ölçüsünü belirleyen girdiler ve debi noktaları
- Montaj sırası, düz boru payı ve konum
- Kadran nasıl okunur, sayaç numarası nerede yazar
- Değişim, muayene ve montajda altı hata
Su Sayacı Ne Ölçer, Nasıl Çalışır?
Yaygın kullanılan mekanik sayaçlarda su, gövdenin içindeki bir kanat çarkını döndürür. Çarkın dönüşü dişli takımıyla kadrana aktarılır ve toplam hacme çevrilir. Ölçülen şey debi değil, biriken hacimdir; kadran hiçbir zaman geri gitmez.
Bu basit kurgunun iki hassas noktası vardır. Birincisi, çarkın çok düşük debilerde dönmeye başlayabilmesidir; damlayan bir musluk her sayaçta okunmaz. İkincisi, suyun çarka düzgün bir akış profiliyle gelmesidir. Dirseğin, vananın ya da çap değişiminin hemen ardına takılan sayaç, türbülanslı akışı ölçer ve sapma verir.
Sayaç bir kesme armatürü değildir
Sayacın iki yanında kesme vanası bulunmalıdır. Vanasız takılan sayaç, en küçük bakımda kolonun tamamının boşaltılmasını gerektirir; sökme sırasında hattı boşaltmak için de ayrıca yer aranır.
Sayaç Tipleri: Kadran, Hüzme ve Gövde
Katalog farkları üç başlıkta toplanır. Kadranın su ile temas edip etmemesi, suyun çarka kaç noktadan çarptığı ve gövdenin bağlantı biçimi. Üçü birlikte, sayacın hangi hatta uygun olduğunu belirler.
| Ayrım | Seçenekler | Karar gerekçesi |
|---|---|---|
| Kadran tipi | Islak kadran · kuru kadran | Bulanık ve tortulu suda kuru kadran okunabilirliğini daha uzun korur |
| Hüzme sayısı | Tek hüzmeli · çok hüzmeli | Çok hüzmeli yapı çarka yükü dağıtır, aşınmayı dengeler |
| Ölçüm prensibi | Kanatlı (teğetsel) · Woltman türü | Büyük debili ana hatlarda eksenel çarklı tipler tercih edilir |
| Gövde bağlantısı | Dişli rakorlu · flanşlı | Küçük çapta dişli, ana hatta flanşlı gövde |
| Montaj konumu | Yatay · dik konuma uygun tip | Her sayaç her konumda çalışmaz; gövdedeki işaret esastır |
| Su sıcaklığı | Soğuk su · sıcak su | Sıcak su hattına soğuk su sayacı takılmaz |
Dişli mi Flanşlı mı?
| Özellik | Dişli Bağlantılı Sayaç | Flanşlı Sayaç |
|---|---|---|
| Tipik yer | Daire girişi, kolon dibi, bahçe hattı | Bina ana girişi, site, sanayi tesisi |
| Montaj | Rakorlu, tek kişiyle sökülebilir | Karşı flanş, conta ve civata takımı gerekir |
| Sökme kolaylığı | Rakor gevşetmek yeterli | Demontaj parçası olmadan hattı zorlar |
| Yer ihtiyacı | Dar sayaç kutusuna sığar | Düz boru payıyla birlikte planlanır |
| Ek kalemler | Rakor takımı, conta | Flanş, conta, civata-somun, demontaj parçası |
Karar çapla başlar ama orada bitmez: aynı çapta bile bakım erişimi dar olan yerlerde dişli gövde tercih edilir.
Sayaç Montaj Sırası
Sıra tartışmaya açık değildir; her kalemin bir öncekini koruma görevi vardır. Süzgeç sayacı, çekvalf idareyi, kesme vanaları da bakımı yapan kişiyi korur.
Sayaç bataryasında armatür sırası
- Kesme vanası
- Pislik tutucu
- Düz boru payı
- Su sayacı
- Çekvalf
- Kesme vanası
Yeri seçin
Sayaç okunabilir, sökülebilir ve donmaya karşı korunmuş bir noktada olmalıdır. Kutu içine gömülen sayaçta kapak açıklığı kadranı görmeye yetmelidir.
Hattı yıkayın
Montaj artığı, kaynak çapağı ve kum sayaca ulaşmadan hat akıtılır. İlk devreye almada en çok zarar gören armatür sayaçtır.
Düz boru payı bırakın
Dirsek, vana ve çap değişiminden sonra sayaç girişinde ve çıkışında düz boru bırakılır. Yaygın kabul, girişte beş çap, çıkışta üç çap kadar düz mesafedir.
Akış yönünü doğrulayın
Gövdedeki ok akış yönünü gösterir. Ters bağlanan sayaç ya hiç saymaz ya da mekanizmayı zorlar.
Gerilimsiz bağlayın
Boru sayacı çekerek hizaya getirilmez. Kaçık eksen, rakor ve flanş contasında sızıntının en sık nedenidir.
Havayı alın, kaydı tutun
Hat yavaşça doldurulur, hava tahliye edilir. Devreye alma anındaki endeks değeri ve sayaç numarası tutanağa yazılır.
Sayaç bataryasını oluşturan kalemler
Sipariş listesinde bağlantı tipini, anma çapını ve sayacın soğuk mu sıcak su hattında çalışacağını belirtin.
Su Sayacı Nasıl Okunur?
Kadranda iki grup hane vardır. Siyah zeminli haneler tüketilen metreküpü, kırmızı zeminli haneler ve kırmızı ibreli küçük kadranlar metreküpün altındaki litre kademelerini gösterir. Faturaya giren değer siyah hanelerdir; kırmızı bölüm kaçak aramasında kullanılır.
- Endeksi okurken soldan sağa yalnız siyah haneleri yazın.
- İki okuma arasındaki fark, o dönemde geçen metreküp tüketimidir.
- Kaçak kontrolünde bütün musluklar kapatılır ve en küçük kırmızı ibre izlenir; dönüyorsa hatta akış vardır.
- Kadran camında buğu, kırık veya okunamayan hane varsa sayaç değişimi gündeme gelir.
- Devir ve tutanaklarda sayaç numarası endeksle birlikte yazılır.
Sayaç numarası nerede yazar?
Seri numarası genellikle kadran çerçevesinin üzerinde ya da gövdenin yan yüzeyinde, damga ve yıl bilgisiyle birlikte bulunur. Abonelik işlemlerinde istenen numara budur; endeks değeriyle karıştırılmamalıdır.
Sayacın önündeki armatürleri de gözden geçirin
Sayacı koruyan çekvalf ile pislik tutucunun yönü ve sırası yanlış olduğunda ölçüm de güvenilirliğini kaybeder. İkisinin montajını ayrı rehberde ele aldık.
Çekvalf ve Pislik Tutucu Rehberi
Vana Grupları
Ana hatta flanşlı sayaç
Bina girişi, site ana kolonu ve tesis besleme hattında sayaç yalnız tüketim toplamaz; hattın davranışını izlemenin de tek yoludur. Flanşlı gövde, karşı flanş ve demontaj parçasıyla birlikte planlandığında bakımda hattın tamamını boşaltma zorunluluğu ortadan kalkar. Seçimde belirleyici olan çap değil, gün içindeki en düşük ve en yüksek debinin sayacın çalışma aralığına oturmasıdır.
Değişim, Muayene ve Sayaç Kutusu
Sayaçlar süresiz kullanılmaz. Periyodik muayene ve damga süresi ölçü ve ayar mevzuatı ile idarenin uygulamasına göre belirlenir; süresi dolan sayaç muayeneye gönderilir veya yenisiyle değiştirilir. Uygulamada değişimi öne çeken asıl neden ise mekaniktir: tortu ve kireç çarkın dönüşünü ağırlaştırır, düşük debideki hassasiyet önce kaybolur.
- Sayaç kutusu donma riskine karşı yalıtılmış ve suyu tahliye edebiliyor
- Kapak açıldığında kadran ve seri numarası tek bakışta okunabiliyor
- Sayacın iki yanında kesme vanası, girişinde pislik tutucu var
- Flanşlı montajda demontaj parçası hatta dahil edildi
- Devreye alma endeksi ve sayaç numarası tutanakta
- Sayaç dirseğin hemen ardına, düz boru payı bırakmadan takıldı
- Sıcak su hattına soğuk su sayacı bağlandı
Montajda Tekrarlanan 6 Hata
Ölçümü bozanlar
Sapmanın kaynağı çoğu zaman sayacın kendisi değil, önündeki birkaç santimdir.
- Dirsek çıkışına doğrudan montaj
- Ters akış yönü
- Kısmen açık bırakılmış giriş vanası
Ömrü kısaltanlar
Sayaç mekaniktir; içine giren her tane aşınmayı hızlandırır.
- Pislik tutucusuz montaj
- Yıkanmadan devreye alınan hat
- Hattaki hava darbesi
Bakımı zorlaştıranlar
Sökülemeyen sayaç, arıza gününde kolonun tamamını durdurur.
- Kesme vanası bırakılmaması
- Demontaj parçasının atlanması
- Kapağı kadranı gösteremeyen sayaç kutusu
Hattı tamamlayan armatürler
Flanşlı montajda karşı flanş, conta ve civata takımını da listeye ekleyin.
Çalpara Çek Vanalar
Vana Grupları
Vana / Armatür
Ürünü incele
Flanşlı Tam Geçişli Küresel Vana
Vana Grupları
Vana / Armatür
Ürünü incele
Manometre
Dişli Vana ve Ek Parçalar
Vana / Armatür
Ürünü incele
Basınç Düşürücü
Dişli Vana ve Ek Parçalar
Vana / Armatür
Ürünü incele
Pirinç Küresel Vana
Dişli Vana ve Ek Parçalar
Pirinç
Ürünü inceleSu Sayacı Fiyatını Ne Belirler?
| Etken | Fiyata etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Anma çapı büyüdükçe | ▲ artar | Gövde ağırlığı ve ölçüm grubu büyür |
| Flanşlı gövde tercihi | ▲ artar | Dişli rakorlu tipe göre daha ağır gövde ve ek bağlantı kalemi |
| Sıcak su tipi | ▲ artar | Malzeme ve sızdırmazlık grubu farklılaşır |
| Uzaktan okuma özelliği | ▲ artar | Sayaca ek modül ve donanım eklenir |
| Aynı ölçüden toplu alım | ▼ düşer | Tek partide hazırlık ve tek sevkiyat |
| Batarya kalemlerinin tek listede olması | ▼ düşer | Vana, süzgeç ve sayaç aynı sevkiyatta toplanır |
Neden liste fiyatı yayınlamıyoruz?
Aynı çaptaki iki sayaç, bağlantı tipi ve teslim noktası değiştiğinde farklı maliyetle gelir. Sabit rakam yerine, adet ve çap listesiyle kırılımlı teklif hazırlıyoruz.
İstanbul Başakşehir'den Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden su sayacı, pislik tutucu, çekvalf, kesme vanası ve demontaj parçasını tek listede tedarik eder. Sayaç bataryasının bütün kalemlerini aynı yerden almak, sahada diş ölçüsü veya flanş delik dairesi tutmayan parça riskini ortadan kaldırır. Vana grubu kalemleri birlikte listelendiğinde tek gönderide çıkar; Ankara, Bursa ve Kocaeli dahil Türkiye geneline sevkiyat yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Üstyapı › Vana Grupları · Dişli Vana ve Ek Parçalar
- Kapsam
- Su sayacı · pislik tutucu · çekvalf · kesme vanası · demontaj parçası
- Bağlantı
- Dişli rakorlu ve flanşlı
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
- Teklif için gereken
- Anma çapı, bağlantı tipi, adet ve su sıcaklığı
Sıkça Sorulan Sorular
Su sayacı nasıl okunur?+
Siyah zeminli haneler tüketilen metreküpü verir; faturaya giren değer budur. Kırmızı haneler ve kırmızı ibreli kadranlar litre kademesini gösterir ve daha çok kaçak aramasında kullanılır.
Su sayaçları nasıl çalışır?+
Mekanik sayaçta su, gövde içindeki kanat çarkını döndürür. Çarkın dönüşü dişli takımıyla kadrana aktarılır ve toplam hacim olarak yazılır. Ölçülen şey anlık debi değil, biriken hacimdir.
Sayaç numarası nerede yazar?+
Seri numarası genellikle kadran çerçevesinin üzerinde veya gövdenin yan yüzeyinde, damga bilgisiyle birlikte bulunur. Abonelik ve devir işlemlerinde istenen numara budur.
Su sayacı kaç yılda bir değişir?+
Periyodik muayene ve damga süresi ölçü ve ayar mevzuatı ile idarenin uygulamasına göre belirlenir. Süresi dolan sayaç muayeneye gönderilir veya değiştirilir; kadranı okunamayan ve düşük debide saymayan sayaç ise süresini beklemeden yenilenir.
Sayacın önüne pislik tutucu şart mı?+
Uygulamada şarttır. Hatta sürüklenen kum ve çapak doğrudan ölçüm grubuna girer; süzgeç bu taneleri tutarak sayacın hassasiyetini korur.
Sayaç dirseğin hemen arkasına takılabilir mi?+
Takılmamalıdır. Dirsek çıkışındaki akış düzensizdir ve ölçümde sapmaya yol açar. Girişte ve çıkışta düz boru payı bırakmak, sayacın doğru saymasının en ucuz koşuludur.
Sayaç saymıyor, sebebi ne olabilir?+
En sık üç neden vardır: ters bağlanmış gövde, tıkalı süzgeç ve tortu nedeniyle sıkışmış çark. Tüketim olmadığı hâlde kadranın dönmesi ise sayacın değil hattın sorunudur; kaçak aranır.
Dişli sayaç mı flanşlı sayaç mı almalıyım?+
Daire girişi, kolon dibi ve bahçe hattı gibi küçük çaplarda dişli rakorlu gövde yeterlidir. Bina ana girişi ve tesis besleme hattında flanşlı gövde, karşı flanş ve demontaj parçasıyla birlikte planlanır.
Sayaç bataryanızı tek listede fiyatlandıralım
Anma çapını, bağlantı tipini ve adedi iletin; sayaç, pislik tutucu, çekvalf ve kesme vanalarını kırılımlı olarak fiyatlandıralım.
Teklif Al
