Sulama sistemine yapılan servis çağrılarının büyük bölümü tek bir cümleyle başlar: "başlık su veriyor ama dönmüyor." Bu tabloda sistem çalışıyor görünür, program akar, kontrol ünitesi hata vermez; alanın bir bölümü ise haftalarca susuz kalır. Rotorda dönmeme sorununun kaynağı çoğu zaman gövdenin kendisi değildir. Bu rehberde teşhisi doğru sıraya koyup yedi nedeni belirti belirti ele alıyoruz.
Kısa Cevap
Rotor dönmüyorsa önce şu ayrımı yapın: istasyondaki bütün rotorlar mı yavaş, yoksa tek başlık mı duruyor? Hepsi birden etkileniyorsa sorun hattadır — basınç düşüklüğü, tıkalı filtre, kısık vana ya da istasyona fazla başlık bağlanması. Tek başlık duruyorsa sorun o gövdededir — tıkalı nozul ve sepet, kum girmiş dişli ünitesi, yanlış sektör ayarı veya sıkışmış mil.
Bu Yazıda Neler Var?
- Teşhisin ilk adımı: hat sorunu mu, başlık arızası mı?
- Belirtiye göre nereye bakılacağını gösteren tablo
- Rotorun dönmemesinin yedi nedeni ve çözümü
- Basınç yetersizliğinin sahada anlaşılma yolları
- Kum ve tortunun rotorda yaptığı hasar
- Yedi adımlık saha müdahalesi sırası
- Onarım mı değişim mi kararı, bakım listesi ve sık sorulan sorular
Önce Şu Ayrımı Yapın
Teşhise doğrudan gövdeyi sökerek başlamak, çoğu vakada boşa emek demektir. İstasyonu çalıştırıp bütün rotorları aynı anda izlemek birkaç dakika sürer ve sorunu ikiye böler. Bütün başlıklar yavaşsa ya da hiç dönmüyorsa arıza hattadır; tek bir başlık duruyorsa arıza o gövdededir. Bu ayrım yapılmadan yapılan her müdahale, sorunu farklı bir noktada tekrar üretir.
Teşhis akışı
- İstasyonu çalıştır, bütün başlıkları izle
- Hepsi yavaş mı, tek başlık mı duruyor?
- Hepsi ise: filtre, vana, hat basıncı, başlık sayısı
- Tek ise: nozul, sepet, sektör ayarı, dişli ünitesi
- Bulguyu doğrula, sonra parça değiştir
Belirtiye Göre Nereye Bakılır
| Belirti | Olası neden | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Su çıkıyor, başlık hiç dönmüyor | Basınç düşük, nozul veya sepet tıkalı, dişli ünitesi arızalı | Aynı istasyondaki diğer rotorların durumu |
| Yavaş ve düzensiz dönüyor | Basınç sınırda, sepette tortu | Filtre ve istasyona bağlı başlık sayısı |
| Tek yönde gidiyor, geri dönmüyor | Sektör sınırları hatalı ayarlanmış | Sol yay sınırı ve sektör ayarı |
| Çok dar bir yayda gidip geliyor | Sektör açısı çok küçük ayarlanmış | Sektör ayar mekanizması |
| Gövde yerinden kalkmıyor | Kapak altında toprak, mil çevresinde tortu, yay yorgun | Kapak çevresinin temizliği ve gövde şakülü |
| Kalkıyor ama zemine inmiyor | Mil çevresinde kum, çim kökü sıkışması | Kapak boşluğu ve gövde çevresindeki dolgu |
| Gövdeden ve kapak altından su sızıyor | Mil keçesi aşınmış, gövde çatlağı | Sızıntının kapak altından mı yandan mı geldiği |
Rotorun Dönmemesinin 7 Nedeni
Hat basıncı yetersiz
Rotoru döndüren güç suyun kendisidir. Basınç çalışma aralığının altına düştüğünde jet çıkar ama mekanizma çevrilemez. En sık sebebi istasyona kapasitenin üzerinde başlık bağlanmasıdır.
Filtre ve sepet tıkalı
Gövde girişindeki sepet ve hat üstü filtre tortuyla dolduğunda debinin tamamı türbine ulaşmaz. Başlık önce yavaşlar, sonra durur.
Nozul tıkalı veya yanlış
Nozul ağzındaki kum jeti dağıtır; dağınık jet türbini verimli çeviremez. Yanlış numaralı nozul da aynı sonucu doğurur.
Sektör ayarı hatalı
Sol yay sınırı ile sağ sınır çok yakın ayarlandığında başlık dar bir yayda gider gelir; uzaktan bakıldığında dönmüyor sanılır.
Dişli ünitesine kum girmiş
Su ile yağlanan kapalı ünite kum aldığında dişliler kilitlenir. Bu arıza onarılmaz, ünite ya da gövde komple değiştirilir.
Mil sıkışıyor
Kapak altına dolan toprak, çim kökü ve kum mili tutar. Gövde eğik oturmuşsa aynı sıkışma daha hızlı gelişir.
Hattaki vana tam açılmamış
Kısmen kapalı bir küresel vana ya da yarım açık istasyon vanası, tüm rotorları aynı anda yavaşlatır. En kolay atlanan neden budur.
Aynı istasyonda sprey ve rotor varsa
Sprey başlıkların çektiği debi, rotorun ihtiyaç duyduğu basıncı hattan düşürür. Karışık kurulmuş bir istasyonda rotorlar kronik biçimde yavaş döner ve her serviste aynı şikâyet tekrarlanır. Bu tabloda parça değiştirmek çözüm üretmez; iki grubu ayrı istasyonlara bölmek gerekir.
Basınç Yetersizliği Nasıl Anlaşılır?
Basınç sorununun en belirgin işareti, arızanın tek başlıkla sınırlı olmamasıdır. İstasyondaki rotorların hepsi yavaşsa, jet menzili katalog değerinin belirgin biçimde altındaysa ve aynı hatta bağlı bir başlık kapatıldığında diğerleri hızlanıyorsa tablo nettir. Bir başka kontrol, istasyonu tek başlık açık kalacak şekilde daraltmaktır: tek başlık normal dönüyorsa gövdelerde sorun yok demektir.
| Özellik | Hat kaynaklı sorun | Başlık kaynaklı arıza |
|---|---|---|
| Kaç başlık etkileniyor | İstasyondaki başlıkların tamamı | Tek başlık ya da birkaçı |
| Jet görüntüsü | Hepsinde kısa ve güçsüz | Diğerleri normal, biri farklı |
| Başlık kapatıldığında | Diğerleri belirgin biçimde hızlanır | Değişiklik olmaz |
| İlk bakılacak yer | Filtre, vana açıklığı, başlık sayısı | Nozul, sepet, sektör ayarı |
| Çözüm | İstasyonu bölmek, filtreyi temizlemek | Nozul veya gövde değişimi |
| Tekrar etme eğilimi | Düzeltilmezse her sezon tekrarlar | Parça değişince biter |
En sık yapılan hata, hat kaynaklı bir sorunu başlık değiştirerek çözmeye çalışmaktır; yeni gövde de aynı basınçla karşılaşır.
Hat tarafındaki kalemler
Tortu taşıyan kaynaklarda filtre, arızayı tekrar etmekten çıkaran kalemdir.
Hat Üstü Disk Filtre
Filtre ve Basınç Regülatörleri
Muhtelif
Ürünü incele
Basınç Regüleli Filtre ( Rain Bird Prf100rby )
Filtre ve Basınç Regülatörleri
Muhtelif
Ürünü incele
Basınç Regülatörleri ( Rain Bird PSIM20)
Filtre ve Basınç Regülatörleri
Muhtelif
Ürünü incele
Rainbird DV Servisi Solenoid Vanalar
Solenoid Vanalar
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
12″ Vana Kutusu
Vana Kutuları
U-PVC
Ürünü inceleKum ve Tortu: Rotorun Bir Numaralı Düşmanı
Rotor gövdesinin içindeki dişli ünitesi kapalı ve su ile yağlanan bir gruptur. İçine kum girdiğinde dişliler aşınır, ünite kilitlenir ve onarımı ekonomik olmayan bir arıza doğar. Aynı kum, mil keçesini de aşındırır; kapak altından sızan su bu aşınmanın tipik göstergesidir. Tortunun nereden geldiği bulunmadan yapılan gövde değişimi, birkaç sezon sonra aynı yere geri döner.
- Devreye almada yıkanmayan hat: Kesme çapağı ve montaj kalıntısı doğrudan gövdelere gider.
- Filtresiz kuyu ve gölet suyu: Kaynaktan gelen ince kum sürekli beslenir; sepet tek başına yetmez.
- Hat onarımı sonrası açık bırakılan boru: Kazı sırasında hatta giren toprak, ilk çalıştırmada dağılır.
- Çek valfsiz eğimli hat: Her kapanışta alt kottaki başlıktan boşalan hat, sonraki açılışta toprağı içeri çeker.
- Yıpranmış nozul: Aşınan ağız jeti bozar, dağınık jet türbine düzensiz yük bindirir.
Çarpmalı Sprinkler
Servis çantasının değişmez parçası
Rotor müdahalelerinin çoğu gövdeyi sökmeden yapılır: gövdeyi su altındayken yukarı çekip tutmak, sektör sınırını değiştirmek, menzil ayar vidasına ulaşmak ve nozulu çıkarmak için özel aletler kullanılır. Bu aletler olmadan yapılan müdahalelerde en sık görülen hasar, mile verilen zorlamadan kaynaklanır. Bakım programı olan site, park ve spor tesislerinde ayar aletinin sistemle birlikte teslim edilmesi, sonraki yıllarda servis maliyetini doğrudan düşürür.
Saha Müdahalesi: 7 Adım
- 1İstasyonu çalıştırın ve bütün rotorları birlikte izleyin; sorunun kapsamını belirleyin.
- 2Hat üstü filtreyi ve istasyon vanasının tam açık olduğunu kontrol edin.
- 3Sorun tek başlıktaysa gövdeyi ayar aletiyle yukarı çekip nozulu ve sepeti çıkarın, tortuyu temizleyin.
- 4Nozulu takmadan başlığı kısa süre çalıştırıp gövde içindeki kalıntıyı dışarı atın.
- 5Nozulu yerine takın; sektör sınırlarını ve menzil ayarını gözden geçirin.
- 6Başlık hâlâ dönmüyorsa dişli ünitesi ya da gövde değişimini planlayın.
- 7Kapak çevresindeki toprağı temizleyin, gövdenin şakülünü ve kotunu düzeltin.
Değişim için rotor gövdeleri
Değişimde mevcut hattın basıncını ve nozul setini belirtmeniz yeterlidir.
Rainbird 3500 Serisi Otomatik Sulama Rotoru
Rotor Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Rainbird 5000/5000+ Serisi Otomatik Sulama Rotoru
Rotor Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Rainbird 6504 Falcon Serisi Otomatik Sulama Rotoru
Rotor Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Rainbird 8005 Serisi Rotor
Rotor Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Rain Bird TSJ Serisi Mafsallı Boru Bağlantıları
Rotor Sprinkler
Sulama Ekipmanı
Ürünü inceleSektör ve menzil ayarını adım adım anlattık
Sol yay sınırının nasıl belirlendiğini, sektörün nasıl daraltıldığını ve menzil ayar vidasının ne yaptığını ayrı rehberde ele aldık.
Rotor Ayar Rehberini AçOnarım mı Değişim mi?
Temizlikle çözülür
Nozul ve sepetteki tortu, kapak altındaki toprak, hatalı sektör ayarı. Gövde sökülmeden, sahada çözülen grup.
Parça değişimiyle çözülür
Aşınmış nozul, yıpranmış kapak, yorulmuş yay. Aynı seride yedek parça bulunuyorsa gövde yerinde kalır.
Gövde değişimi gerekir
Kilitlenmiş dişli ünitesi, mil keçesi kaçağı, çatlak gövde. Onarım maliyeti yeni gövdeye yaklaşır.
Sistem düzeltmesi gerekir
İstasyona fazla başlık, sprey ve rotorun karışık bağlanması, filtresiz kaynak. Parça değişimi çözmez.
Sezonluk Bakım Kontrol Listesi
- Sezon başında her istasyon tek tek çalıştırılıp izlendi
- Hat üstü filtre temizlendi veya elemanı değiştirildi
- Nozullar ve gövde içi sepetler kontrol edildi
- Kapak çevresindeki toprak ve çim kökü temizlendi
- Sektör sınırları ve menzil ayarları gözden geçirildi
- Eğimli alanın alt kotundaki başlıklarda boşalma kontrol edildi
- Dönmeyen başlık, hat basıncı ölçülmeden yenisiyle değiştirildi
- Tortu kaynağı bulunmadan dişli ünitesi yenilendi
Parça Değişimi Maliyeti Nasıl Değişir?
| Etken | Fiyata etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Sadece nozul değişimi | ▼ düşer | Gövde yerinde kalır, işçilik kısadır |
| Gövde komple değişimi | ▲ artar | Bağlantı ve kazı işçiliği kaleme eklenir |
| Erişim sınıfı büyüdükçe | ▲ artar | Daha büyük gövde ve dişli ünitesi |
| Regülatörlü veya çek valfli gövdeye geçiş | ▲ artar | Gövde içine ilave grup eklenir |
| Değişecek başlık adedi arttıkça | ▼ düşer | Tek seferde hazırlık ve sevkiyat verimliliği |
| Hat üstü filtre eklenmesi | ▲ artar | Yeni kalem girer, arıza tekrarını keser |
Neden liste fiyatı yayınlamıyoruz?
Bir bakım işi bazen tek nozul, bazen yirmi gövde ve bir filtre grubu demektir. İkisini aynı rakamla anlatmak yanıltıcı olur. Arıza tablosunu ve değişecek başlık adedini alıp kalem kalem teklif hazırlıyoruz.
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden rotor sprinkler gövdelerini, nozul setlerini, ayar aletlerini, filtreleri, mafsallı bağlantıları ve solenoid vanaları tek listede tedarik eder. Başlık, nozul ve bağlantı kalemleri kutulu sevk edilir; Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli dahil Türkiye geneline gönderim yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Peyzaj Sulama › Rotor Sprinkler ve servis kalemleri
- Servis kalemleri
- Nozul setleri · ayar aletleri · kapak kitleri
- Hat kalemleri
- Filtre · basınç regülatörü · solenoid vana · vana kutusu
- Değişim desteği
- Mevcut seri ve basınç bilgisiyle muadil gövde önerisi
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
- Teklif süresi
- Arıza tablosu ve adet listesiyle aynı gün
Sıkça Sorulan Sorular
Rotor sprinkler neden dönmüyor?+
En yaygın nedeni hat basıncının gövdenin çalışma aralığının altına düşmesidir. Ardından tıkalı nozul ve sepet, hatalı sektör ayarı ve kum girmiş dişli ünitesi gelir. Teşhise, istasyondaki diğer rotorların durumunu izleyerek başlayın.
Başlık su veriyor ama dönmüyorsa ne yapmalı?+
Aynı istasyondaki diğer rotorları izleyin. Hepsi yavaşsa filtreyi, vana açıklığını ve istasyona bağlı başlık sayısını kontrol edin. Sadece o başlık duruyorsa nozulu ve gövde içi sepeti çıkarıp temizleyin.
Rotor tek yönde gidip geri dönmüyor, sebebi ne?+
Sektör sınırları hatalı ayarlanmıştır. Sol yay sınırı ile sağ sınır arasındaki açı yeniden belirlendiğinde başlık normal dönüşüne döner. Mekanik bir arıza olması gerekmez.
Rotor gövdesi yerinden kalkmıyor, neden?+
Kapak altına dolan toprak ve çim kökü mili tutuyordur. Gövde eğik oturmuşsa ya da çevre dolgusu oturup gövdeyi sıkıştırmışsa aynı sonuç doğar. Kapak çevresi temizlenir, gövdenin şakülü düzeltilir.
Kapak altından su sızıyor, onarılır mı?+
Sızıntı genellikle mil keçesinin aşınmasından gelir ve kum taşıyan hatlarda hızlı gelişir. Bu aşamada gövde değişimi tercih edilir; asıl çözüm ise tortunun kaynağını kesmek, yani hat üstü filtre eklemektir.
Dişli ünitesi onarılabilir mi?+
Ünite su ile yağlanan kapalı bir gruptur; içine kum girip kilitlendiğinde saha koşullarında onarımı pratik değildir. Ünite ya da gövde komple değiştirilir.
Bütün rotorlar yavaş dönüyorsa sorun nerede?+
Hattadır. Sırasıyla hat üstü filtre, istasyon vanasının tam açık olup olmadığı, istasyona bağlı başlık sayısı ve ana hat çapı kontrol edilir. Tek tek gövde değiştirmek bu tabloyu düzeltmez.
Arıza listenizi kalem kalem çıkaralım
Dönmeyen başlık sayısını, mevcut gövde serisini ve hat basıncını iletin; nozul, gövde ve filtre kalemlerini kırılımlı olarak fiyatlandıralım.
Teklif Al
