PPRC boru, Türkiye'de bina içi tesisatın varsayılan malzemesi hâline geldi ve tam bu yüzden zaman zaman ait olmadığı hatlara da çekiliyor. Kullanma suyunda ve ısıtmada beklenen işi yapan boru, yangın ve doğalgaz hatlarında bambaşka bir mevzuatın konusudur. Bu rehber PP-R'nin hangi hatta uygun olduğunu, hangi hatta neden uygun olmadığını ve seçimi belirleyen iki değişkeni anlatıyor.
Kısa Cevap
PPRC (PP-R) boru; bina içi soğuk ve sıcak kullanma suyu, kalorifer ve radyatör tesisatı, sıva altı hatlar, kolon ve branşman hatlarında kullanılır. Sıcak ve soğuk su tesisatı için TS EN ISO 15874 kapsamındadır. Doğalgaz ve yangın tesisatında kullanılmaz; bu hatlar kendi mevzuatındaki malzemelerle kurulur. Yerden ısıtmada kangal hâlinde serilen Pe-RT veya Pe-X borular tercih edilir. Toprak altı bina bağlantısında ise HDPE hat kullanılır.
Bu Yazıda Neler Var?
- PPRC borunun uygun olduğu dört ana hat
- Uygulama bazında uygunluk tablosu: hangi hat evet, hangisi hayır
- Sıcaklık ile işletme basıncı arasındaki ilişki
- Yangın ve doğalgaz hatlarında PP-R neden kullanılmaz
- Yerden ısıtmada PPRC yerine hangi boru serilir
- Açıkta ve toprak altında kullanım sınırları
- Tesisatı kuran ek parçalar, seçim listesi ve sık sorulan sorular
PPRC Boru Nerede Kullanılır?
PP-R'nin uygun olduğu yerler tek bir cümlede toplanabilir: bina içinde, basınçlı, temiz suyun taşındığı ve sıcaklığın kontrol edilebildiği hatlar. Malzemenin füzyon kaynağıyla birleşmesi, ek yerinde conta veya diş bırakmadığı için sıva altında ve erişilemeyen güzergâhlarda tercih edilmesini sağlar.
Soğuk kullanma suyu
Daire içi dağıtım, kolon ve branşman hatları. Basınç sınıfı düşük tutulabilir; belirleyici olan işletme basıncıdır.
Sıcak kullanma suyu
Kombi ve merkezi sıcak su hatları. Sürekli sıcaklık nedeniyle daha yüksek basınç sınıfı ve kompozit yapı tercih edilir.
Kalorifer ve radyatör
Isıtma devrelerinde kullanılır. Isıl genleşmenin karşılanması için genleşme kavisi ve kayar askı kurgusu gerekir.
Sıva altı ve kolon hatları
Kaynaklı ek yerleri sızdırmaz olduğu için duvar içinde ve şaftta uzun güzergâhlarda kullanılabilir.
| Hat / uygulama | PPRC uygun mu? | Not |
|---|---|---|
| Bina içi soğuk kullanma suyu | Evet | En yaygın kullanım alanı |
| Bina içi sıcak kullanma suyu | Evet | Sürekli sıcaklıkta kompozit yapı tercih edilir |
| Kalorifer ve radyatör tesisatı | Evet | Genleşme kavisi ve kayar askı ile |
| Sıva altı dağıtım | Evet | Kaynaklı ek, duvar içinde conta bırakmaz |
| Yerden ısıtma serpantini | Hayır | Kangal hâlinde serilen Pe-RT / Pe-X kullanılır |
| Yangın hattı, hidrant ve sprinkler | Hayır | Yangın tesisatı kendi yönetmelik ve standartlarındaki malzemelerle kurulur |
| Doğalgaz tesisatı | Hayır | Gaz hatları, dağıtım şirketinin onaylı malzeme listesine göre yapılır |
| Toprak altı bina bağlantısı | Hayır | Gömülü altyapı hattında HDPE tercih edilir |
| Açıkta, güneşe maruz güzergâh | Şartlı | UV etkisine karşı kaplama veya koruma gerekir |
Sıcaklık ile Basınç Arasındaki İlişki
PPRC seçiminde en sık atlanan nokta, borunun etiketindeki basınç sınıfının her sıcaklıkta geçerli olmadığıdır. Termoplastik malzemelerde sıcaklık yükseldikçe boru duvarının taşıyabileceği sürekli işletme basıncı düşer. Bu yüzden soğuk su hattında rahatlıkla kullanılan bir sınıf, aynı basınçta sürekli sıcak su taşıyan bir hatta yetersiz kalabilir.
Etiketteki PN değeri tek başına yeterli değil
Bir hattın seçimi yalnız basınçla değil, basınç ve sıcaklığın birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Sürekli sıcak su ve ısıtma devrelerinde daha yüksek basınç sınıfı ve kompozit yapı bu yüzden istenir. Jeotermal gibi sıcaklığın ve akışkan kimyasının farklılaştığı hatlarda ise malzeme kararı hat verileri görülmeden verilmez.
PPRC boru ve hat armatürleri
Boru Ø20–Ø160 aralığında, PN20 ve PN25 sınıflarında tedarik edilir.
PPRC Yangın Hattında Kullanılır mı?
Hayır. Yangın tesisatı, diğer su hatlarından farklı olarak yangın anındaki sıcaklık koşullarında da ayakta kalmak zorundadır. Hidrant, yangın dolabı ve sprinkler hatları Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili standartlara tabidir; malzeme seçimi bu belgelerden gelir ve PP-R bu hatlar için tanımlı bir malzeme değildir. "PPRC yangın borusu" araması genelde bina içi tesisat borusuyla yangın hattının karıştırılmasından doğar; ikisi ayrı sistemdir ve ayrı projelendirilir.
Kullanma suyu ve ısıtma
PP-R'nin tasarlandığı alan. Basınç sınıfı ve sıcaklık birlikte seçildiğinde uzun ömürlü çalışır.
- Soğuk ve sıcak kullanma suyu
- Kalorifer ve radyatör
- Sıva altı dağıtım
Yangın ve doğalgaz
Kendi mevzuatı olan sistemler. Malzeme tercihi tesisatçının değil, projenin ve ilgili standardın konusudur.
- Hidrant ve sprinkler hatları
- Yangın dolabı besleme hattı
- Bina içi gaz tesisatı
Şartlı kullanım
Malzeme uygun olabilir ama ek önlem ister. Karar, hattın çalışma koşulları görülmeden verilmez.
- Açıkta ve güneşe maruz hatlar
- Sürekli yüksek sıcaklıktaki devreler
- Basınçlı hava gibi farklı akışkanlar
PPRC Doğalgazda Kullanılır mı?
Kullanılmaz. Doğalgaz tesisatı, kullanma suyu tesisatından bağımsız bir mevzuata ve yetkilendirilmiş uygulayıcı şartına tabidir; kullanılacak malzeme, yetkili gaz dağıtım şirketinin onaylı malzeme listesinden seçilir, birleştirme yöntemi ve test prosedürü de ayrı tanımlanmıştır. Aynı çapta ve aynı görünümde olması, PP-R borunun gaz hattına çekilebileceği anlamına gelmez.
PPRC Borular
Sıcak hatta neden kompozit tercih ediliyor?
PP-R sıcaklıkla birlikte uzar; uzun bir sıcak su kolonu, düz boruyla çekildiğinde askılarda zorlanma ve gözle görülür kavis yapar. Kompozit borudaki ara katman bu ısıl genleşmeyi belirgin biçimde azaltır ve hattın güzergâhında kalmasını sağlar. Ø20 ile Ø160 arasında, PN20 ve PN25 sınıflarında tedarik ediyoruz; sıcak su ve ısıtma devrelerinde tercih edilen tip budur.
Yerden Isıtmada Neden PPRC Serilmez?
Yerden ısıtma serpantini, şap içinde eksiz ve tek parça olarak serilmek zorundadır. PP-R boru düz boy hâlinde gelir ve her yön değişiminde kaynaklı ek gerektirir; şap altında ek bırakmak, ileride müdahale edilemeyecek bir risk yaratır. Bu yüzden serpantinde kangal hâlinde serilebilen, yön değişimini kendi esnekliğiyle karşılayan Pe-RT ve Pe-X borular kullanılır. Oksijen bariyerli tipler, kapalı ısıtma devresinde metal parçaların korozyonunu geciktirmek için tercih edilir.
Yerden ısıtma hattının boruları
Kangal teslim edilir; şap altında eksiz serim esasına göre seçilir.
Açıkta ve Toprak Altında Kullanım
| Özellik | Bina içi hat (PPRC) | Toprak altı ve dış hat (HDPE) |
|---|---|---|
| Teslim şekli | Düz boy | Kangal veya düz boy |
| Birleştirme | Füzyon kaynağı ve dişli geçiş parçaları | Alın kaynağı, elektrofüzyon, kaplin |
| Güzergâh | Duvar, şaft, sıva altı | Kazı içinde, kum yatakta |
| UV dayanımı | Açıkta koruma gerekir | Karbon siyahı katkısıyla dış ortama uygundur |
| Tipik iş | Daire ve kolon tesisatı | Bina bağlantısı, bahçe ve altyapı hattı |
Sayaç öncesi ve bina dışındaki gömülü hat ile bina içi tesisat aynı malzemeyle çözülmez; iki sistem birbirine geçiş parçasıyla bağlanır.
Bir PPRC Tesisatı Hangi Parçalardan Kurulur?
Sayaçtan musluğa
- Bina girişi ve sayaç
- Kolon hattı
- Kat vanası
- Daire içi dağıtım
- Te ve dirsek ile branşman
- Batarya bağlantısı ve armatür
Sık kullanılan PPRC ek parçaları
Hat kurgusu belli olduğunda parça listesi çap kırılımıyla çıkarılır.
PPRC Te Parça
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC İnegal Te
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Dirsek 90°
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Dirsek 45°
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Manşon
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Redüksiyon
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC İç Dişli Rakor
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü incele
PPRC Çiftli Batarya Bağlantısı
PPRC Ek Parçalar
PP-R
Ürünü inceleKullanım Alanına Göre Seçim Listesi
- Hattın taşıyacağı akışkan ve sıcaklık aralığı belirlendi
- İşletme basıncı ile sıcaklık birlikte değerlendirildi
- Sıcak su ve ısıtma devrelerinde kompozit tip tercih edildi
- Genleşme kavisi ve kayar askı güzergâh planına işlendi
- Açıkta kalan bölümler için UV koruması planlandı
- Yangın veya doğalgaz hattı için PP-R düşünüldü
- Yerden ısıtma serpantini düz boy boruyla planlandı
PPRC Boru Fiyatını Ne Belirler?
| Etken | Fiyata etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Çap büyüdükçe | ▲ artar | Metre başına düşen hammadde artar |
| PN25 tercihi | ▲ artar | Daha kalın cidar, daha fazla malzeme |
| Kompozit yapı | ▲ artar | Ara katman ve ilave üretim adımı |
| Ek parça sayısı arttıkça | ▲ artar | Adet bazlı kalemler listenin ağırlığını değiştirir |
| Toplam metraj arttıkça | ▼ düşer | Paket ve sevkiyat verimliliği |
| Çap kırılımı sadeleştikçe | ▼ düşer | Az sayıda çapla kurulan hat, stok ve fire açısından avantajlıdır |
| Sevkiyat mesafesi | ▲ artar | Düz boy borular hacimlidir, araç hacmi belirleyicidir |
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden PPRC boru ve ek parçalarını, dişli vana grubunu ve yerden ısıtma borularını tek listede tedarik eder. Tesisat listesinin boru ve ek parça kalemlerinin aynı yerden çıkması, sahada çap ve tip uyuşmazlığı riskini ortadan kaldırır. Ölçü ve adet teyidi alındıktan sonra sevkiyat açılır; Kocaeli, Bursa ve Ankara dahil Türkiye geneline teslimat yapıyoruz.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Üstyapı › PPRC Borular
- Malzeme
- PP-R
- Çap aralığı
- Ø20 mm – Ø160 mm
- Basınç sınıfı
- PN20 · PN25
- Standart
- TS EN ISO 15874
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
Hattı kuran ek parçaları da listeleyelim
Boru metrajı kadar ek parça adedi de listeyi belirliyor. Bina tesisatında hangi kalemin nereye girdiğini ayrı rehberde topladık.
Bina Tesisatı Malzeme ListesiSıkça Sorulan Sorular
PPRC boru nerede kullanılır?+
Bina içi soğuk ve sıcak kullanma suyu, kalorifer ve radyatör tesisatı, sıva altı dağıtım ile kolon ve branşman hatlarında kullanılır. Sıcak ve soğuk su tesisatı için TS EN ISO 15874 kapsamındadır.
PPRC boru kalorifer tesisatında kullanılır mı?+
Kullanılır. Isıtma devrelerinde sürekli sıcaklık nedeniyle daha yüksek basınç sınıfı ve kompozit yapı tercih edilir; ısıl genleşmenin karşılanması için genleşme kavisi ve kayar askı kurgusu planlanır.
PPRC boru yangın hattında kullanılır mı?+
Kullanılmaz. Hidrant, yangın dolabı ve sprinkler hatları Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili standartlara tabidir; malzeme bu belgelerden seçilir. Bina içi tesisat borusu ile yangın hattı ayrı sistemlerdir.
PPRC boru doğalgazda kullanılır mı?+
Kullanılmaz. Doğalgaz tesisatı ayrı bir mevzuata tabidir ve malzeme, yetkili gaz dağıtım şirketinin onaylı listesinden seçilir; uygulama da yetkilendirilmiş firmalarca yapılır.
Yerden ısıtmada PPRC serilebilir mi?+
Serpantin için uygun değildir. Şap altında eksiz serim gerektiği için kangal hâlindeki Pe-RT veya Pe-X borular kullanılır; kolektör öncesi dağıtım hattı ise PP-R ile kurulabilir.
PPRC borular kaç bara dayanır?+
Tek bir rakam yoktur. Dayanım, basınç sınıfı ile hattın çalışma sıcaklığına birlikte bağlıdır; sıcaklık yükseldikçe izin verilen sürekli işletme basıncı düşer.
PPRC boru dışarıda, açıkta kullanılabilir mi?+
Doğrudan güneş altında kalan güzergâhta UV etkisi malzemeyi yaşlandırır. Açıkta kalan bölümlerin kaplanması veya koruma altına alınması gerekir.
Toprak altına PPRC gömülür mü?+
Bina dışındaki gömülü hatlar için HDPE tercih edilir. İki sistem, uygun geçiş parçasıyla birbirine bağlanır.
Hattınıza uygun boruyu birlikte seçelim
Hattın taşıyacağı akışkanı, sıcaklık aralığını ve çap kırılımlı metrajı iletin; boru ve ek parça kalemlerini tek listede fiyatlandıralım.
Teklif Al
