Şantiyeye inen HDPE boru yığınının hangi malzemeden, hangi basınç sınıfında ve hangi standarda göre üretildiği tahmin edilmez — borunun üzerine yazılıdır. Cidar boyunca uzanan o tek satır, teklif ile teslim edilen malın aynı şey olup olmadığını gösteren en hızlı belgedir. Bu rehberde HDPE boruyu tanımlayan standardın kapsamını, etiket satırındaki alanların ne anlattığını ve kabul sırasında yapılan kontrolleri anlatıyoruz.
Kısa Cevap
Basınçlı su iletim hatlarında kullanılan polietilen boruların temel standardı TS EN 12201'dir; malzeme sınıfını, boyutları, basınç sınıfını ve deney şartlarını tanımlar. Borunun üzerindeki baskı satırı bu standarda uygunluğu ve teknik künyeyi taşır: malzeme sınıfı (PE 100 / PE 80 / PE 32), dış çap, SDR ve basınç sınıfı, standart numarası, üretim bilgisi. Teslim kabulünde bakılacak ilk yer bu satırdır.
Bu Yazıda Neler Var?
- Su, doğalgaz ve atık su hatlarının hangi standarda tabi olduğu
- TS EN 12201'in neyi tanımladığı
- Boru üzerindeki baskı satırının alan alan okunması
- SDR ile PN arasındaki ilişki
- Şartname yazarken belirtilmesi gereken maddeler
- Teslim kabulünde yapılan kontroller
- 6 hata, kontrol listesi ve sık sorulan sorular
Hangi Hat Hangi Standarda Tabi?
Polietilen boru tek bir standartla yönetilmez; hattın taşıdığı akışkan standardı belirler. Basınçlı su iletiminde TS EN 12201 geçerlidir. Yakıt gazı hatlarının kendi standardı vardır ve boru genelde ayrı renk kodu taşır. Cazibeli atık su ve drenaj tarafında ise çift cidarlı koruge borular için TS EN 13476 devreye girer.
Bu ayrım şartname yazarken önemlidir: yalnızca HDPE boru yazmak, hangi standardın aranacağını belirsiz bırakır. Standardın adı ile birlikte malzeme sınıfı ve basınç sınıfı yazıldığında teklif veren taraf tek bir ürünü anlar.
| Hat tipi | İlgili standart | Boru tipi |
|---|---|---|
| Basınçlı su iletimi ve içme suyu | TS EN 12201 | PE 100 / PE 80 / PE 32 düz cidarlı boru |
| Cazibeli atık su ve yağmur suyu | TS EN 13476 | Çift cidarlı koruge boru |
| Basınçlı U-PVC su hattı | TS EN ISO 1452 | U-PVC muflu boru |
| Bina içi sıcak-soğuk su tesisatı | TS EN ISO 15874 | PP-R (PPRC) boru |
TS EN 12201 Neyi Tanımlar?
Standart, su iletim hatlarında kullanılan polietilen boru ve ek parçaların malzeme sınıflarını, boyut serilerini, basınç sınıflarını ve uygulanacak deneyleri kapsar. Böylece tedarik zincirinin iki ucu arasında ortak bir dil kurulur: iki farklı kaynaktan gelen PE 100 PN 16 boru, aynı boyut ve dayanım beklentisini karşılar.
Standardın ek parçaları da kapsaması pratikte önemlidir. Aynı standardın kapsamındaki bir boru ile ek parçanın kaynak uyumu ve boyut uyumu baştan tanımlıdır; farklı ailelerden toplanan malzemede bu garanti yoktur.
Boru Üzerindeki Baskı Satırı Nasıl Okunur?
HDPE borunun cidarına, hat boyunca tekrar eden bir baskı satırı uygulanır. Satırın içeriği borudan boruya sıralama olarak değişebilir; aranan alanlar ise aynıdır. Aşağıdaki tablo hangi alanın ne anlattığını gösterir.
| Alan | Ne anlatır | Neden bakarsınız |
|---|---|---|
| Malzeme sınıfı (PE 100, PE 80, PE 32) | Hammaddenin uzun süreli dayanım sınıfı | Teklifte istenen sınıfla aynı mı |
| Dış çap | Borunun anma dış çapı | Ek parça ve kaynak ağzı uyumu |
| SDR değeri | Dış çapın et kalınlığına oranı | Cidar kalınlığını ve basınç kapasitesini belirler |
| Basınç sınıfı (PN) | 20 °C suda güvenli işletme basıncı | Hattın tasarım basıncını karşılıyor mu |
| Standart numarası | Uygunluk beyan edilen standart | Şartnamedeki standart ile aynı mı |
| Üretim bilgisi ve parti | İzlenebilirlik verisi | Sorun çıktığında partinin takibi |
Şartnamede sınıfı yazılan kalemler
Sipariş yazarken sınıf, dış çap ve PN değerini birlikte belirtin.
SDR ile PN Arasındaki Bağ
SDR, dış çapın et kalınlığına bölünmesiyle bulunan boyutsuz bir orandır. SDR küçüldükçe cidar kalınlaşır; kalın cidar daha yüksek basınca dayanır. Bu yüzden aynı malzeme sınıfında SDR ve PN birbirinin karşılığıdır: birini yazmak diğerini belirler.
Malzeme sınıfı değiştiğinde bu karşılık da değişir. Aynı SDR değerinde PE 100 boru, düşük sınıflı bir boruya göre daha yüksek basınç sınıfına ulaşır. Şartnamede sınıf yazılmadan yalnız SDR belirtmek bu nedenle eksik bir tariftir.
Tarifin tamamlanma sırası
- Malzeme sınıfı (PE 100 / PE 32)
- Anma dış çapı
- SDR veya PN değeri
- Standart numarası
- Teslim şekli ve metraj
Şartname Yazarken Belirtilecek Maddeler
- Hattın standardı adıyla yazıldı (örn. TS EN 12201)
- Malzeme sınıfı belirtildi (PE 100 / PE 32)
- Anma dış çapı ve SDR ya da PN değeri yazıldı
- İçme suyu hattı ise temas uygunluğu şartı eklendi
- Teslim şekli (kangal / boy) ve toplam metraj tanımlandı
- Ek parçaların aynı standart ailesinden olacağı belirtildi
- Yalnızca HDPE boru yazılıp sınıf ve basınç boş bırakıldı
Teslim Kabulünde Ne Kontrol Edilir?
Baskı satırı ile sipariş karşılaştırılır
Sınıf, çap, SDR/PN ve standart numarası irsaliyedeki tarifle aynı mı; ilk kontrol budur.
Uçlar ve yüzey incelenir
Taşıma sırasında oluşan derin çizik, ezik ve oval uç kaynak kalitesini doğrudan etkiler.
Kangal sarımı kontrol edilir
Gevşemiş veya ezilmiş sarım, serme sırasında burulma ve kesit bozulması yaratır.
Ek parça uyumu doğrulanır
Ek parçanın çapı ve basınç sınıfı boruyla aynı mı; farklıysa zayıf halka ek parçadır.
Belgeler dosyalanır
Parti bilgisi ve uygunluk belgeleri, ileride yapılacak inceleme için proje dosyasında tutulur.
Depolama koşulu ayarlanır
Uzun süre güneş altında ve düzensiz istifte bekleyen boru, döşenmeden önce deforme olur.
HDPE Borular
Düşük basınçlı hatların kangal borusu
PE 32 borular, bahçe içi dağıtım ve düşük basınçlı sulama besleme hatlarında kullanılır. Kangal halinde geldiği için uzun güzergâhlar az sayıda ekle serilir; mekanik kaplin ve sıkma tipi parçalarla kurulup gerektiğinde sökülebilir. Bu esneklik, hattın mevsimlik kurulup kaldırıldığı işlerde belirleyici olur. Sipariş verirken dış çapı ve hattın işletme basıncını birlikte iletmeniz yeterlidir.
Standart Uyumunda 5 Yaygın Hata
Standart yazılmadan sipariş
Sınıf ve basınç belirtilmeden verilen sipariş, teklif ile teslimatın farklı çıkmasının en sık nedenidir.
Karma standart hat
Su hattına atık su borusu, atık su hattına basınçlı boru koymak hem teknik hem idari kabul sorunu yaratır.
Yalnız SDR yazmak
Malzeme sınıfı olmadan SDR tek başına basınç kapasitesini tarif etmez.
Etiketi okunan boru
Baskı satırı sipariş tarifiyle karşılaştırılan teslimatta itiraz da düzeltme de sahada biter.
Aynı Standart Ailesinden Ek Parça
Bir hattın standarda uygunluğu yalnız boruyla ölçülmez. Kaynaklı ek parçanın malzeme sınıfı boruyla uyumlu olmalı, flanş ve geçiş parçalarının basınç sınıfı hattın PN değerinin altına düşmemelidir. Kaynak yapılmayan noktalarda ise conta, cıvata ve flanş takımının birlikte listelenmesi gerekir.
Hattı standarda uygun tamamlayan kalemler
Ek parçanın PN değeri hattın PN değerinden düşük olmamalıdır.
Flanş Adaptörü
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Çelik Flanş PN 10 / 16
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
Çelik
Ürünü incele
PE Çelik Geçiş (Kaynak Ağızlı)
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
EF Manşon
EF (Elektro Füzyon Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü incele
Redüksiyon
Spigot (Alın Kaynak Ek Parçalar)
HDPE / PE
Ürünü inceleStandart ve Sınıf Fiyatı Nasıl Etkiler?
| Etken | Fiyata etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Yüksek PN / düşük SDR talebi | ▲ artar | Cidar kalınlaşır, metre ağırlığı yükselir |
| PE 100 sınıfı tercihi | ▲ artar | Hammadde sınıfı farkı birim maliyete yansır |
| İçme suyu uygunluk şartı | ▲ artar | Belgeli ürün ve dar tedarik havuzu |
| Standart dışı özel tarif | ▲ artar | Seri dışı hazırlık ve uzun termin |
| Toplam metraj arttıkça | ▼ düşer | Hazırlık ve sevkiyat verimliliği |
| Tek listeden boru ve ek parça | ▼ düşer | Ayrı sevkiyat ve uyumsuzluk kaybı ortadan kalkar |
Neden liste fiyatı yayınlamıyoruz?
Sınıf, SDR, teslim şekli ve sevkiyat noktası değiştiğinde birim maliyet de değişir. Sabit bir rakam yanıltıcı olacağı için şartname maddelerinizi alıp kalem bazında teklif hazırlıyoruz.
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden HDPE boruları ve ek parçalarını proje şartnamesindeki tarife göre tedarik eder. Şartname maddelerini gönderdiğinizde sınıf, çap ve basınç sınıfı eşleştirilmiş bir liste hazırlanır; boru ile ek parçanın aynı aileden gelmesi böylece sipariş aşamasında güvence altına alınır. Teslim adresindeki boşaltma imkânı önceden bildirildiğinde yükleme planı buna göre kurulur; Bursa, Kocaeli ve Ankara dahil Türkiye geneline sevkiyat yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Altyapı › HDPE Borular
- Su hattı standardı
- TS EN 12201
- Sınıflar
- PE 100 · PE 32
- Çap aralığı
- Ø16 mm – Ø1600 mm
- Basınç sınıfı
- PN4 – PN32
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, şantiye teslim
Sıkça Sorulan Sorular
HDPE boru hangi standarda göre üretilir?+
Basınçlı su iletim hatlarında kullanılan polietilen borular TS EN 12201 kapsamındadır. Cazibeli atık su hatlarındaki çift cidarlı koruge borular TS EN 13476, U-PVC basınçlı borular TS EN ISO 1452 kapsamına girer.
Boru üzerindeki yazıda neler bulunur?+
Malzeme sınıfı, anma dış çapı, SDR ve basınç sınıfı, uygunluk beyan edilen standart numarası ile üretim ve parti bilgisi bulunur. Satır hat boyunca tekrar ettiği için kesilen her parçada okunabilir.
SDR nedir, PN ile ilişkisi nasıl?+
SDR, dış çapın et kalınlığına oranıdır. SDR küçüldükçe cidar kalınlaşır ve basınç kapasitesi artar. Aynı malzeme sınıfında SDR ile PN birbirinin karşılığıdır; sınıf değişirse karşılık da değişir.
Şartnamede yalnız HDPE boru yazmak yeterli mi?+
Yeterli değildir. Standardın adı, malzeme sınıfı, dış çap ve SDR ya da PN değeri birlikte yazılmalıdır. Eksik tarif, teklif ile teslimatın farklı çıkmasına yol açar.
İçme suyu hattında ek şart var mı?+
İçme suyuyla temas eden borularda uygunluğun belgelenmesi aranır. Sipariş sırasında hattın içme suyu hattı olduğunu belirtmeniz, listenin buna göre hazırlanması için yeterlidir.
Ek parçalar da aynı standarda mı tabi?+
Kaynaklı ek parçaların boruyla malzeme ve boyut uyumu, standardın kapsadığı konulardandır. Flanş ve geçiş parçalarında ise basınç sınıfının hattın PN değerinden düşük olmaması aranır.
Teslim alırken hangi kontrolleri yapmalıyım?+
Baskı satırını siparişle karşılaştırın, uçlarda ezik ve derin çizik olup olmadığına bakın, kangal sarımını kontrol edin, ek parça çap ve basınç sınıfını doğrulayın, parti bilgisini dosyalayın.
Boru güneş altında ne kadar bekleyebilir?+
Uzun süreli açık depolama ve düzensiz istif deformasyona yol açar. Sahaya inen malzemenin gölgede ve düzgün istifte, döşeme programına yakın bir zamanda teslim alınması tercih edilir.
Şartname maddelerinizi listeye çevirelim
Projedeki standart, sınıf, çap ve PN tarifini iletin; boru ve ek parçaları aynı aileden eşleştirip kalem bazında fiyatlandıralım.
Teklif Al
