Tarlada en pahalı hata boruyu yanlış almak değil, hattı olduğundan uzun çekmektir. Sıranın başındaki bitkiler bol su alırken sondakiler aynı sürede yarısını bile almaz. Hat boyu göz kararı belirlenmez: boru çapı, damlatıcı debisi, damlatıcı aralığı ve arazi eğimi birlikte bir sınır çizer. Bu rehberde o sınırın nasıl bulunduğunu ve parselin metrajının nasıl çıkarıldığını anlatıyoruz.
Kısa Cevap
Damlama borusunun çekilebileceği mesafenin tek bir rakamı yoktur. Ölçüt şudur: hat sonundaki damlatıcının debisi, hat başındakinden hissedilir ölçüde düşmemelidir; kabul edilen sapma payı projenin sulama tasarım kriterinde tanımlanır. Bu sınırı dört değişken belirler: çap (büyüdükçe hat uzar), damlatıcı debisi (arttıkça kısalır), damlatıcı aralığı (sıklaştıkça kısalır) ve eğim (yokuş aşağı uzatır, yukarı kısaltır). Uygulamada en hızlı çözüm manifoldu parselin ortasına almaktır.
Bu Yazıda Neler Var?
- Hat boyunu sınırlayan fiziksel neden
- Dört değişkenin hat boyuna etkisi
- Ortadan besleme neden hattı iki katına çıkarır
- Eğimli arazide hat yönü ve basınç dengeleyicili tipler
- 5 adımda metraj çıkarma
- Örnek bir parselde metraj kurgusu
- Kangal boyu, fire ve ek yerleri
- En sık yapılan 6 metraj hatası
Hat Boyunu Ne Sınırlar?
Damlama borusu, üzerindeki her damlatıcıdan su kaybederek ilerler. Su hattın içinde ilerledikçe hem sürtünme basıncı düşürür hem de debi azalır. Sonuçta hat başındaki damlatıcı en yüksek, hat sonundaki en düşük basınçta çalışır. Bitkiler arasındaki farkı yaratan da budur; boru tıkalı olmasa bile son bitkiler daha az su alır.
Tasarımın işi bu farkı kabul edilebilir bir bantta tutmaktır. Bu yüzden "kaç metre çekilir" sorusunun cevabı borunun kendisinde değil, hattın kurgusundadır. Aynı yassı boru, damlatıcı aralığı sıklaştırıldığında belirgin biçimde daha kısa çekilir.
Dört Değişken, Dört Sonuç
Boru çapı
Kesit büyüdükçe aynı debide sürtünme kaybı düşer. Çapı bir kademe büyütmek, hat boyunu uzatmanın en doğrudan yoludur.
Damlatıcı debisi
Saatte daha çok su veren damlatıcı, hattın taşıdığı toplam debiyi büyütür ve kaybı artırır. Yüksek debili hat daha kısa çekilir.
Damlatıcı aralığı
Aralık sıklaştıkça metre başına düşen debi artar. 20 cm aralıklı bir hat, aynı boruyla 60 cm aralıklı hattan kısa kalır.
Arazi eğimi
Yokuş aşağı çekilen hatta eğim basınç kazandırır ve mesafeyi uzatır; yokuş yukarı çekilen hat ise belirgin biçimde kısalır.
| Değişken | Değişim | Hat boyuna etkisi |
|---|---|---|
| Boru çapı | Bir kademe büyür | ▲ uzar — kesit arttıkça sürtünme kaybı düşer |
| Damlatıcı debisi | Yükselir | ▼ kısalır — hattın taşıdığı toplam debi artar |
| Damlatıcı aralığı | Sıklaşır | ▼ kısalır — metre başına çekilen su artar |
| Cidar kalınlığı | Artar | ▲ hafif uzar — iç kesit ve dayanım birlikte değişir |
| Arazi eğimi | Yokuş aşağı | ▲ uzar — eğim basınç kazandırır |
| Arazi eğimi | Yokuş yukarı | ▼ kısalır — hat kotu yenmek zorunda |
| Damlatıcı tipi | Basınç dengeleyicili | ▲ uzar — debi basınç değişiminden bağımsızlaşır |
Kesin değer ürün föyünde yazar
Her damlama borusunun teknik föyünde, damlatıcı debisi ve aralığına göre önerilen azami hat boyu tablosu bulunur. Tasarımı bu tabloya oturtmak, sahada deneyerek öğrenmekten hem hızlı hem ucuzdur. Teklif aşamasında damlatıcı aralığını ve sıra boyunu iletirseniz uygun tipi bu tabloya göre öneriyoruz.
Manifoldu Ortadan Beslemek
Hat boyu yetmediğinde ilk akla gelen çözüm daha kalın boru almaktır; oysa çoğu parselde besleme noktasını değiştirmek yeterlidir. Manifold parselin kenarında olduğunda hat tek yöne, tam uzunlukta çekilir. Manifold ortaya alındığında aynı sıra iki yarıya bölünür ve her yarı, izin verilen hat boyunun içinde kalır.
İki besleme kurgusu
- Kenardan besleme: manifold parsel başında
- Hat tek yöne, tam boyda çekilir
- Son damlatıcı en düşük basınçta kalır
- Ortadan besleme: manifold parselin ortasında
- Hat iki yana, yarı boyda çekilir
- Aynı boruyla iki kat genişlik sulanır
Ortadan besleme her zaman ucuz değildir
Manifold ortaya alındığında lateral metrajı değişmez ama manifold hattı parselin içinden geçer; tarım aracının dönüş güzergâhını ve toprak işlemeyi etkiler.
Eğimli Arazide Hat Yönü
Yamaçlı parselde iki seçenek vardır. Lateralleri eğime dik, yani tesviye eğrisine paralel çekmek hat boyunca kot farkını sıfıra yaklaştırır; ana hat eğim boyunca iner. İkinci seçenek lateralleri yokuş aşağı çekmektir: bu kurgu hattı uzatır ama sulama bittiğinde alt uçtaki damlatıcılar hattın kalan suyunu boşaltır ve o bölge fazla ıslanır.
Kot farkı büyüdükçe kompanzasyonsuz damlatıcıyla eşit dağılım kurmak zorlaşır. Basınç dengeleyicili hatlar, belirli bir basınç aralığında damlatıcı debisini sabit tuttuğu için eğimli arazide ve uzun hatlarda tercih edilir.
Uzun hat ve eğimli arazi için tipler
Kot farkını ve sıra boyunu birlikte iletin; hattın kompanzasyonlu olması gerekip gerekmediğini birlikte kararlaştıralım.
XF Serisi XFCV Damlama Borusu
Damla Sulama Boruları
Muhtelif
Ürünü incele
Basınç Dengeleyici Modüller
Damla Sulama Boruları
Muhtelif
Ürünü incele
Copper Shield™ Teknolojisine Sahip XFS Toprakaltı Damla Sulama Hattı
Damla Sulama Boruları
Muhtelif
Ürünü incele
Düz Damla Sulama Borusu
Damla Sulama Boruları
Muhtelif
Ürünü incele
QF Damla Sulama Borusu
Damla Sulama Boruları
Muhtelif
Ürünü inceleDamla Sulama Boruları
Uzun sıralarda düz tip neden öne çıkar?
Düz (yuvarlak) damla sulama borusu, yassı tipe göre daha kalın cidarlı ve daha dayanıklı bir gövdeye sahiptir; bu da hem daha uzun hat çekmeye hem de birden fazla sezon kullanmaya imkân verir. Meyve bahçesi, bağ ve çok yıllık bitkilerde sıralar uzun ve sabit olduğu için düz tip tercih edilir. Kısa ömürlü sebze parsellerinde ise ince cidarlı yassı tip, metraj maliyeti nedeniyle öne çıkar.
5 Adımda Metraj Çıkarma
Parseli ölçün
Sulanacak alanın eni ve boyu ile bitki sıra aralığını yazın. Metraj bu üç sayı üzerine kurulur.
Sıra sayısını bulun
Sıra sayısı, parsel eninin sıra aralığına bölünmesiyle çıkar. Meyve bahçesinde ağaç sırasına iki hat çekiliyorsa sayı ikiyle çarpılır.
Lateral metrajını hesaplayın
Sıra sayısını sıra boyuyla çarpın. Ortadan beslemede toplam değişmez, yalnızca hat başına düşen uzunluk yarılanır.
Manifold ve ana hattı ekleyin
Manifold uzunluğu parsel enidir; ana hat ise su kaynağı ile manifold arasındaki mesafedir. Bu iki kalem lateralden ayrı listelenir.
Fire ve yedek payı koyun
Dönüş payları, kesim firesi ve sezon içi onarım yedeği için toplam metraja bir pay ekleyin, sonra kangal boyuna bölün.
Örnek Bir Parselde Metraj
Aşağıdaki kurgu, sayıların nasıl birleştiğini göstermek için hazırlanmış örnek bir hesaptır. Kendi parselinizde eni, boyu ve sıra aralığını kendi ölçünüzle değiştirmeniz yeterlidir.
| Kalem | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Parsel ölçüsü | Boy 100 m, en 60 m | 6.000 m² sulanacak alan |
| Sıra sayısı | 60 m ÷ 1,5 m sıra aralığı | 40 sıra |
| Lateral metrajı | 40 sıra × 100 m sıra boyu | 4.000 m damlama borusu |
| Besleme kurgusu | Manifold ortada, iki yana 50 m | Hat başına 50 m |
| Manifold | Parsel eni boyunca | 60 m |
| Ana hat | Kaynaktan manifolda | Sahada ölçülür |
| Fire payı | Lateral metrajına pay | Yaklaşık 4.200 m sipariş |
Kangal Boyu, Fire ve Ek Yerleri
Damlama borusu kangal halinde satılır ve kangal boyu tipe göre değişir. Metraj kangal boyuna tam bölünmediğinde artan kısım ya fire olur ya da bir sonraki sırada ek yeri yaratır. Kangal boyu sıra boyuna uyduğunda ek sayısı ve sızıntı riski azalır.
- Kangal boyunu sıra boyunun tam katına yakın seçmeye çalışın; artan kısım kısa sıralarda kullanılır.
- Her ek yeri bir ekleme nipeli ve iki kelepçe demektir; adetleri metraj listesine ekleyin.
- Hat sonlarını körtapa yerine mini vana ile kapatmak yıkamayı kolaylaştırır, ama adet başına maliyeti yükseltir.
- Sezon içi onarım için bir miktar yedek nipel ve körtapa bulundurun.
Manifold, ek ve sabitleme parçaları
Metraj listesine ek parça adetlerini de yazın; hat sayısı ve ek yeri adedi doğrudan buradan çıkar.
Damlama Ekleme Nipel
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Damlama Çıkış Nipeli
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Damlama Te
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Kilitli Damlama Te
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Damlama Dirsek
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Damlama Körtapa
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Damlama Boru Sabitleme Kazığı
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü incele
Kilitli Boru Sabitleme Kazığı
Damlama Borusu Ek Parçaları
Sulama Ekipmanı
Ürünü inceleEn Sık Yapılan 6 Metraj Hatası
Hesapta atlananlar
Listeye girmediği için sahada eksik kalan kalemler.
- Manifold ve ana hat metresi
- Dönüş ve bağlantı payları
- Ek parça adetleri
- Hat sonu kapama parçaları
Yanlış kurgulananlar
Metraj doğru ama hat kurgusu tasarıma uymuyor.
- Kenardan besleme ile çok uzun hat
- Eğimli arazide kompanzasyonsuz tip
- Sıra boyuna uymayan kangal boyu
- Sıra aralığı yerine bitki aralığından hesap
Sonuçta görülenler
Hatalı metrajın tarlada karşılığı.
- Sıra sonlarında zayıf sulama
- Beklenmeyen ek yeri ve sızıntı
- Sezon ortasında parça bekleme
- İkinci sevkiyat ve nakliye tekrarı
Önce boru tipini mi seçmelisiniz?
Yassı, yuvarlak ve deliksiz tiplerin farkını, damlatıcı aralığının nasıl seçildiğini ayrı rehberde karşılaştırdık. Metraja başlamadan önce tipi netleştirmek listeyi kısaltır.
Damlama Borusu Çeşitlerini AçMetraj Maliyeti Nasıl Etkiler?
| Etken | Maliyete etkisi | Neden |
|---|---|---|
| Toplam metraj büyür | ▼ birim maliyet düşer | Kangal bazlı hazırlık ve sevkiyat verimliliği artar |
| Damlatıcı aralığı sıklaşır | ▲ artar | Aynı metrede daha çok damlatıcı bulunur |
| Cidar kalınlığı artar | ▲ artar | Metre başına daha fazla hammadde |
| Basınç dengeleyicili damlatıcı | ▲ artar | Damlatıcı yapısı daha karmaşıktır |
| Ek parça adedi artar | ▲ artar | Nipel, te ve kazık adet üzerinden fiyatlanır |
| Kısa kangal tercihi | ▲ artar | Aynı metraj için daha çok ek ve işçilik |
| Sevkiyat mesafesi uzar | ▲ artar | Kangal hacimlidir, araç doluluğu belirleyicidir |
- Parsel eni, boyu ve sıra aralığı ölçüldü
- Besleme kurgusu (kenardan / ortadan) belirlendi
- Kot farkı ve eğim yönü not edildi
- Damlatıcı aralığı bitkiye ve toprağa göre seçildi
- Manifold, ana hat ve ek parça adetleri listeye eklendi
- Hat boyu, föydeki azami mesafe kontrol edilmeden uzatıldı
- Metraj yalnızca lateral üzerinden çıkarıldı
İstanbul Başakşehir'den Türkiye Geneline Tedarik
Yağmur Plastik, İstanbul Başakşehir'deki merkezinden damla sulama borusu, manifold hattı ve damlama ek parçalarını tek listede tedarik eder. Tarla teslimi için araç giriş imkânını önceden bildirmek yeterlidir; Ankara, İzmir ve Konya yönü dahil Türkiye geneline sevkiyat yapılır.
- Merkez
- İstanbul · Başakşehir
- Ürün grubu
- Tarımsal Sulama › Damla Sulama Boruları
- Boru tipleri
- Yassı · düz (yuvarlak) · deliksiz · basınç dengeleyicili
- Hesap birimi
- Boru metre ve kangal, ek parça adet
- Teklif için gereken
- Parsel ölçüsü, sıra aralığı, damlatıcı aralığı
- Sevkiyat
- Türkiye geneli, tarla teslim
Sıkça Sorulan Sorular
Damlama borusu kaç metre çekilebilir?+
Tek bir rakam yoktur. Çap, damlatıcı debisi, damlatıcı aralığı ve eğim birlikte sınırı belirler. Ürünün teknik föyünde bu değişkenlere göre azami hat boyu tablosu bulunur; tasarım o tabloya göre yapılır.
Yassı damlama borusunun çekme mesafesi neden daha kısa?+
İnce cidarlı yassı borular genelde küçük çapta ve sık damlatıcı aralığıyla kullanılır. İkisi birlikte metre başına debiyi yükseltir ve basınç kaybını artırır.
Hattın sonundaki damlatıcılar az akıyor, boru mu arızalı?+
Önce hat boyunu ve basıncı sorgulayın. Hat izin verilenden uzunsa sondaki damlatıcı zaten düşük basınçta çalışır. Basınç yeterliyse ve akış hâlâ zayıfsa tortu birikmesi söz konusudur; hat sonu yıkaması yapılmalıdır.
Damlama borusu kaç metrelik kangallarda gelir?+
Kangal boyu tipe ve damlatıcı aralığına göre değişir. Sipariş verirken toplam metrajı ve tercih ettiğiniz kangal boyunu birlikte belirtin; sıra boyuna uygun kangal, sahadaki ek sayısını azaltır.
Sıra aralığı 1,5 metre olan bir dönümde kaç metre boru gerekir?+
Parsel eni sıra aralığına bölünür, çıkan sıra sayısı sıra boyuyla çarpılır. Bulunan metraja manifold, ana hat ve fire payı eklenir.
Meyve bahçesinde ağaç sırasına iki hat gerekir mi?+
Ağaç yaşı ve kök bölgesinin genişliği belirler. Genç fidanda tek hat çoğu zaman yeter; taç genişledikçe sıraya ikinci hat çekilir veya damlatıcı aralığı sıklaştırılır. İkinci hat metrajı doğrudan ikiye katlar.
Metrajınızı birlikte çıkaralım
Parsel ölçünüzü ve sıra aralığınızı iletin; hat boyu kontrolü, kangal adedi ve ek parça listesiyle birlikte kırılımlı teklif hazırlayalım.
Teklif Al
